In de Canadese provincie Quebec heeft de separatistische Parti Quebecois (PQ) nipt de lokale verkiezingen gewonnen. De overwinning van PQ, dat Quebec onafhankelijk wil maken van Canada, is een tegenslag voor de Canadese premier Mark Carney. Zijn landelijke regering komt onder druk te staan.
Canada is sinds deze zomer verwikkeld in een handelsconflict met de Verenigde Staten. Volgens de Canadese premier is het daarom belangrijk om gezamenlijk met alle provincies tegen de Amerikaanse president Trump op te treden.
De separatisten van PQ, onder leiding van Paul St-Pierre Plamondon, staan niet om die eensgezindheid te springen. Plamondon wil juist de confrontatie aangaan met de premier. Zodra Trump het Witte Huis heeft verlaten wil hij een referendum houden over een onafhankelijk Quebec.
"Een referendum is een kans om over onszelf te beslissen", zegt PQ-leider Plamondon. "Op een dag zullen we ons nationale doel bereiken."
Referendum onzeker
Toch is het niet zeker of dat gaat lukken. Voor een referendum is een meerderheid nodig, maar PQ won 59 van de 127 parlementszetels; dat zijn er 5 te weinig voor een meerderheid. De separatisten moeten dus steun vinden bij andere partijen.
"De inwoners van Quebec hebben ons verkozen met de opdracht om samen te werken met andere partijen. En dat bericht heb ik gehoord", zegt Plamondon.
Eerdere pogingen van PQ voor een referendum mislukten in 1980 en 1995. Zelfs als er een volksstemming komt, is het alles behalve zeker dat Quebec onafhankelijk wordt. Recente peilingen laten zien dat de steun voor een onafhankelijk Quebec met 30 procent op een van de laagste niveaus ooit zit.
Dat de PQ nu toch wint, komt volgens politicoloog Daniel Béland vooral door de impopulariteit van de zittende macht, de Coalition Avenir Quebec (CAQ). "Deze verkiezingen gingen niet over onafhankelijkheid, maar om van de CAQ af te komen", zegt hij tegen persbureau AP.
Kiezers ontevreden
De verkiezingsuitslag in Quebec maakt volgens analisten de ontevredenheid over de regering zichtbaar. De partij CAQ is sinds 2018 in de provincie aan de macht. Deze verkiezingen heeft de partij alle 79 zetels verloren. De partijleider Christine Fréchette spreekt van een "moeilijk resultaat".
Volgende maand kunnen inwoners van de energierijke provincie Alberta hun stem laten horen over de onafhankelijkheid van hun provincie. Er wordt daarover op 19 oktober een niet-bindend referendum georganiseerd.
Felicitaties Carney
Premier Carney heeft PQ-partijleider Plamondon gefeliciteerd en zegt dat hij wil samenwerken met de separatisten. "Een sterker Quebec draagt bij aan een sterker Canada", zegt Carney. De premier sprak onder meer over samenwerking om bedrijven en werkenden te helpen die te maken krijgen met Amerikaanse importheffingen.
Politicoloog Béland is minder optimistisch dan de premier. "Dat een pro-onafhankelijkheidspartij wint in Quebec, nog geen twee weken voordat er een onafhankelijkheidsreferendum komt in Alberta, straalt problemen met onze eenheid uit tegenover de regering-Trump."
In de voornamelijk Franssprekende provincie Quebec wonen ruim negen miljoen mensen. Canada telt in totaal ruim 41 miljoen inwoners.
