De overgrote meerderheid van de Nederlandse mannen (bijna acht op de tien) vindt het niet oké wanneer een man een seksueel getinte opmerking of grap maakt over een vrouw. Dat blijkt uit onderzoek van Ipsos I&O. Datzelfde aandeel mannen heeft er respect voor wanneer een man er iets van zegt - in tegenstelling tot wat mannen vaak denken.
Het aantal mannen dat er zelf wat van zegt blijft daarentegen achter. Zo zegt een ruime meerderheid van 58 procent dat ze soms opmerkingen of grappen laten passeren of weleens meelachen (37 procent), terwijl ze de opmerking eigenlijk niet oké vinden.
Het onderzoeksinstituut Ipsos I&O monitort sinds januari 2023 jaarlijks het sentiment onder Nederlanders ten aanzien van seksueel grensoverschrijdend gedrag, in opdracht van de rijksoverheid.
Sommige mannen (40 procent) denken soms onterecht dat andere mannen vinden dat je je niet druk moet maken om dit soort opmerkingen. Mannen verwachten niet dat andere mannen daar juist respect voor hebben, komt naar voren uit het onderzoek. Ook overschatten ze vaak hoe seksistisch andere mannen zijn.
Bang voor de reactie
Mischa Dekker, onderzoeker gendergerelateerd geweld aan de Universiteit Leiden, zegt dat mensen van hetzelfde geslacht erkenning bij elkaar zoeken, en niet het risico willen lopen buiten de groep te vallen. "Mensen zijn bang voor de reactie van anderen. Ze willen niet als moralistisch of ongezellig worden gezien, of de sfeer verpesten." Ook wordt in een groep snel gedacht dat iemand anders er wel iets van zal zeggen.
"Erkenning zoeken bij hetzelfde geslacht geldt in sterke mate voor mannen onderling. Daardoor reageren ze soms anders op seksueel grensoverschrijdend gedrag dan je op basis van hun individuele mening zou verwachten", zegt Dekker. Volgens hem is het hebben van respect voor vrouwen geen bedreiging voor de onderlinge band, maar juist onderdeel daarvan.
Uit het rapport blijkt dat het merendeel van de Nederlandse mannen vindt dat elkaar aanspreken kan helpen om dit soort gedrag te verminderen. Ook zegt meer dan de helft dat de kans groot is dat zij bij zullen springen als een ander iets laat merken. Negen op de tien mannen vinden dat een goede vriend moet kunnen worden aangesproken zonder dat dit ten koste gaat van de vriendschap.
Voorbeelden van seksueel grensoverschrijdende opmerkingen volgens socioloog Mischa Dekker:
"Een man zegt tegen zijn vrienden: 'Ze zegt wel dat ze geen interesse heeft, maar volgens mij vindt ze die aandacht stiekem best leuk.' De vrienden lachen mee. Daarmee wordt de afwijzing van een vrouw niet serieus genomen en wordt haar grens door mannen onderling ter discussie gesteld.
Of de opmerking 'met zo'n outfit moet je niet verbaasd zijn dat mannen naar je kijken'. Die lijkt voor sommigen misschien onschuldig of bedoeld als compliment, maar maakt vrouwen verantwoordelijk voor de seksuele aandacht die ze krijgen. Zo'n opmerking draagt bij aan een klimaat waarin intimidatie wordt gebagatelliseerd.
Grensoverschrijdende opmerkingen zijn er ook binnen verschillende machtsrelaties, bijvoorbeeld als een docent wat zegt over een leerling. Ook bevindt straatintimidatie zich soms op de grens tussen seksisme en racisme, zo horen Aziatische vrouwen vaak: 'Neem je me mee naar je massagesalon?'"
Meer dan de helft van de mannen voelt zich weleens ongemakkelijk bij seksistische opmerkingen, blijkt uit het onderzoek. Een groot deel van hen (84 procent) ziet zichzelf als iemand die iets laat merken wanneer een seksistische opmerking of grap volgens hem te ver gaat, al gebeurt het in de praktijk dus minder.
Volgens Dekker zijn mannen zich er niet altijd van bewust dat seksueel grensoverschrijdend gedrag ook voorkomt in hun eigen kring, of dat vrouwen in hun omgeving slachtoffer worden. "Mannen moeten dit ook als hun eigen probleem gaan zien", zegt hij.
Vorig jaar startte de campagne 'Man, zeg er wat van!', vandaag werd het vervolg daarop gelanceerd. Met de vervolgcampagne wil de rijksoverheid mannen laten zien dat het merendeel van de mannen om hen heen seksueel grensoverschrijdend gedrag óók afkeurt, en dat je op steun kunt rekenen als je er iets van zegt.
Dit zijn beelden van de vervolgcampagne:
