De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft gisteren aangekondigd dat zijn land binnen negentig dagen verkiezingen zal houden, mits de Verenigde Staten en Europa veiligheidsgaranties kunnen bieden. Deze verrassende mededeling komt te midden van aanhoudende internationale druk, maar experts zijn zeer sceptisch over de haalbaarheid van dit voorstel.
Reactie op Amerikaanse druk
Zelensky's aankondiging lijkt een directe reactie te zijn op kritiek vanuit Washington. De Amerikaanse president Trump heeft herhaaldelijk de legitimiteit van de Oekraïense leider in twijfel getrokken en hem eerder dit jaar nog "een dictator zonder verkiezingen" genoemd. Volgens de Oekraïense grondwet zijn verkiezingen tijdens oorlogstijd echter niet toegestaan.
"Zelensky wil hiermee laten zien dat Oekraïne bereid is bijna alles te doen," verklaart onderzoeker Julia Soldatiuk-Westerveld van denktank Clingendael. De president bevindt zich in een kwetsbare positie door de aanzwellende kritiek dat Oekraïne dwarsligt in onderhandelingen.
Forse praktische obstakels
De haalbaarheid van het plan wordt door experts sterk betwijfeld. "Het is totaal onrealistisch nu verkiezingen te houden," stelt Oekraïense parlementariër Oleksandr Merezjko, lid van Zelensky's eigen partij. Hij wijst op een waslijst aan problemen, van het laten stemmen van honderdduizenden militairen aan het front tot het garanderen van veiligheid in stembureaus.
Defensieanalist Patrick Bolder van denktank HCSS benadrukt dat veilige verkiezingen alleen mogelijk zijn bij een Russisch staakt-het-vuren. "En dan nog zetten verkiezingen de deur open voor een beïnvloedingscampagne om een voor Rusland gunstige leider aan de macht te krijgen."
Weinig steun onder bevolking
Uit opiniepeilingen blijkt dat slechts 22 procent van de Oekraïners voorstander is van verkiezingen bij een gevechtspauze met veiligheidsgaranties. Een ruime meerderheid van 63 procent vindt dat dit pas mogelijk is als de oorlog volledig is beëindigd.
Zelensky's eigen populariteit is bovendien sterk gedaald. Terwijl hij zes jaar geleden overtuigend werd gekozen, geeft nu slechts 20 procent aan hem een tweede termijn te gunnen.
Onderhandelingstactiek
Experts zien het voorstel vooral als onderdeel van Zelensky's onderhandelingsstrategie. Door verkiezingen te koppelen aan veiligheidsgaranties, kan hij bij het uitblijven daarvan de Verenigde States de schuld geven van het niet nakomen van afspraken. Of dit realistische politiek is of pure tactiek, blijft voorlopig de vraag.
