In Ter Apel hebben afgelopen nacht twintig mensen die asiel willen aanvragen buiten op het gras in de regen geslapen. Dat is volgens de hulporganisaties Vluchtelingenwerk Nederland en het Rode Kruis een direct gevolg van het gebrek aan opvangplekken in Nederland. Volgens de hulporganisaties zakt Nederland door een "humane ondergrens".
Bij het aanmeldcentrum in Ter Apel staat een gebouw met een dagopvang. Daar is ruimte om maximaal 150 mensen een dak boven hun hoofd te bieden. Mensen die asiel willen aanvragen, kunnen daar terecht als er bij het aanmeldcentrum geen plek is. "Inmiddels hebben we mensen die tien dagen in die opvang zitten, mensen kunnen zich daar niet wassen", zegt een woordvoerder van het Rode Kruis tegen de NOS.
'Onmogelijke keuzes'
Die limiet van 150 mensen is afgelopen weken meerdere keren bereikt, zeggen de hulporganisaties. Zij moeten naar eigen zeggen "onmogelijke keuzes maken om de situatie veilig en beheersbaar te houden". Daarom kunnen alleen de 150 mensen uit de dagopvang terecht bij de noodnachtopvang.
Volgens het Rode Kruis zijn er eerdere incidenten geweest in de nachtopvang, zoals diefstal. "Voor de veiligheid moeten we nu dus zeggen: alleen de mensen die wij kennen van de dagopvang gaan wij in de nachtopvang helpen. Daarom slapen er mensen op het voorterrein", zegt de woordvoerder.
Spreidingswet
De hulporganisaties roepen gemeenten in Nederland op om direct noodopvang te regelen. "Het is de verantwoordelijkheid van de overheid en wij doen wat we kunnen om te helpen", zegt de woordvoeder van het Rode Kruis.
Wat is de spreidingswet?
De spreidingswet moet er sinds 2024 voor zorgen dat de opvang van asielzoekers eerlijker over Nederland wordt verdeeld. Nederland heeft structureel een tekort aan opvangplaatsen voor het aantal mensen dat hier naartoe komt en asiel aanvraagt. Dat tekort speelt bij het aanmeldcentrum in Ter Apel en bij (nood)opvangplekken door het hele land.
Na aanmelding in Ter Apel zou iemand in afwachting van het asielproces moeten doorstromen naar een opvanglocatie ergens anders in het land. Dat gaat vaak niet, omdat die opvanglocaties vol zitten. Plekken daar worden voor een groot deel bezet gehouden door statushouders; mensen die asiel hebben aangevraagd en mogen blijven. Zij kunnen moeilijk doorstromen naar een woning vanwege de problemen op de huizenmarkt.
Ook loopt het aantal openstaande asielaanvragen en de duur van het asielproces al jaren op. Mensen die asiel willen aanvragen blijven daarom langer dan voorheen afhankelijk van de asielopvang, wat leidt tot vollere asielzoekerscentra. Volgens de IND (de Immigratie- en Naturalisatiedienst) ligt het aantal mensen dat naar Nederland komt hoger dan het aantal aanvragen dat de IND naar eigen zeggen jaarlijks kan verwerken.
Uit eerder onderzoek van de NOS blijkt dat de meeste gemeenten zeggen bereid te zijn om mee te werken aan de spreidingswet. Toch stellen de hulporganisaties dat ongeveer twee derde van de gemeenten in de praktijk te weinig doet. Het kabinet stelde deze zomer 24 van de 342 gemeenten onder toezicht, omdat ze te weinig opvanglocaties regelen.
Minister Van den Brink van Asiel, die verantwoordelijk is voor de opvang, noemt de situatie in Ter Apel "Nederland onwaardig". De minister zegt dat hij op korte termijn op zoek gaat naar opvanglocaties bij gemeenten. "Soms moet je blijven volhouden met wat je al aan het doen bent."
