José Antonio Kast heeft de presidentsverkiezingen in Chili gewonnen en wordt daarmee de meest rechtse leider van het land sinds dictator Augusto Pinochet. Zijn overwinning markeert een opmerkelijke verschuiving in een land dat lange tijd bekendstond als het 'Zwitserland van Zuid-Amerika'. Voor de Nederlandse radiomarkt is dit een belangrijk internationaal nieuws dat de wereldwijde trend naar rechtspopulisme illustreert.
Veiligheid als doorslaggevende factor
Kasts overwinning is vooral te danken aan de verslechterende veiligheidssituatie in Chili. Slechts een derde van de Chilenen voelt zich 's avonds veilig op straat, waarmee het land wereldwijd op de vijf na laatste plaats staat wat betreft veiligheidsperceptie. Voor bijna twee derde van de kiezers is criminaliteit de grootste zorg.
De nieuwe president beloofde tijdens zijn campagne het leger in te zetten tegen criminelen en nieuwe gevangenissen te bouwen. Dit recept heeft hij overgenomen van Nayib Bukele uit El Salvador, wiens harde aanpak van criminaliteit veel bewondering oogst in de regio, ondanks de democratische bezwaren.
Migratie gekoppeld aan onveiligheid
Naast veiligheid speelde migratie een cruciale rol in Kasts verkiezingscampagne. Hij verbindt de aanwezigheid van criminele organisaties zoals de Venezolaanse Tren de Aragua rechtstreeks met de instroom van migranten. Kast heeft aangekondigd de ruim 300.000 ongedocumenteerde migranten uit te laten zetten.
Regionale trend
Chili is niet het enige land waar rechtse kandidaten dit jaar de verkiezingen wonnen met beloftes van een harde aanpak van criminaliteit. Deze strategie blijkt een beproefd recept in heel Latijns-Amerika, waar georganiseerde misdaad dieper dan ooit het dagelijks leven beheerst.
Democratische zorgen
Uit onderzoek blijkt dat vooral jongere generaties in de regio geen bezwaar hebben tegen autoritaire leiders die hun problemen oplossen. In Chili is de kans op democratische afbraak echter kleiner doordat de democratie na Pinochet dieper is verankerd en Kast geen meerderheid heeft in het Congres.
De verkiezing van Kast in het relatief gematigde Chili onderstreept dat de rechtse golf in Latijns-Amerika een feit is, met veiligheid als allesoverheersende prioriteit voor kiezers.
