De Nederlandse notarissen krijgen het steeds drukker. Terwijl het aantal beoefenaars van het beroep daalt, moeten zij meer akten passeren dan ooit tevoren. Dit leidt tot lange wachttijden en een overbelaste sector die wanhopig op zoek is naar oplossingen.
Recordaantal akten met minder notarissen
Het aantal notarissen in Nederland is de afgelopen tien jaar gedaald van 1283 naar 1181, maar paradoxaal genoeg steeg het aantal gepasseerde akten naar een recordhoogte van ruim twee miljoen. "Dat is een record," bevestigt Hens Meengs, woordvoerder van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB).
Deze discrepantie zorgt voor lange wachttijden, vooral in december wanneer veel mensen nog snel zaken willen regelen voor het nieuwe jaar. Notaris Janny Teensma van Oostland Notaris passeerde met haar collega ongeveer 3000 akten, tegenover de gebruikelijke 2400 in voorgaande jaren.
Oorzaken van de drukte
De toegenomen werkdruk heeft meerdere oorzaken. De Wet betaalbare huur die halverwege 2024 inging, zorgde ervoor dat veel particulieren hun huurpanden verkochten omdat verhuur financieel minder aantrekkelijk werd. Daarnaast leidt de vergrijzing tot meer erfenissen en testamenten, die bovendien complexer zijn door de toename van samengestelde gezinnen.
Ook de toegenomen regelgeving speelt een rol. Door de Wet ter voorkoming van witwassen moeten notarissen ongebruikelijke transacties melden en uitgebreide vragen stellen aan cliënten. "Dat brengt veel druk met zich mee," aldus recent gestopte notaris Jeroen Kuhlmann.
Jonge generatie mijdt ondernemerschap
Het tekort aan notarissen is volgens de KNB een generatiekwestie. Jonge juristen zijn minder geneigd een eigen praktijk te starten uit angst voor te weinig vrije tijd. Als oplossing werd daarom de functie van toegevoegd notaris geïntroduceerd - een notaris in loondienst - maar het zijn er nog altijd te weinig.
Het tekort is zo groot dat notarissen regelmatig door recruiters worden benaderd. "We vissen allemaal in dezelfde vijver," constateert Teensma, die zelf hoopt door te groeien van toegevoegd notaris naar zelfstandig ondernemer.
Hoop op automatisering
Voor de toekomst ziet Teensma heil in automatisering en kunstmatige intelligentie. Zij droomt van chatbots die na een cliëntgesprek automatisch akten kunnen voorbereiden, zodat notarissen zich kunnen concentreren op de afwerking en controle.
Of de werkdruk verder zal toenemen blijft onzeker, aangezien dit sterk afhangt van economische ontwikkelingen en fiscale regelgeving. Wat wel duidelijk is: zonder structurele veranderingen dreigt de notarissector verder onder druk te komen staan.
