Een titelloos schilderij van de in 2001 overleden zanger en kunstenaar Herman Brood is opgenomen in de kunstcollectie van het Rijk. De conservatoren van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) zeggen tot dit besluit te zijn gekomen omdat "wij vinden dat Herman Brood als icoon uit de twintigste eeuw als kunstenaar meer aanzien mag krijgen".
Het is voor het eerst dat een kunstwerk van Brood is opgenomen in de Rijkscollectie, een enorme verzameling van ruim 120.000 kunstwerken en historische voorwerpen die eigendom zijn van de Nederlandse staat.
Brood, die als zanger grote hits scoorde als Never Be Clever en Saturday Night, komt daarmee in een rijtje met 17e-eeuwse meesters als Rembrandt van Rijn en zijn leerlingen Govert Flinck en Ferdinand Bol, maar ook met modernisten als Piet Mondriaan, Karel Appel en Armando.
Aan de muur bij de Belastingdienst
Het acrylwerk, waarop twee mannen met een pistool staan, hing tot voor kort aan de muur op het hoofdkantoor van de Belastingdienst in Den Haag. Omdat er veel namaakwerken en nepcertificaten van Brood rondgaan, zegt de RCE dat het de afgelopen maanden veel tijd heeft besteed aan het vaststellen van de authenticiteit van het werk.
Daarvoor werkten zij samen met de Stichting Valsbrood, een team van drie oud-vrienden van Brood dat gespecialiseerd is in het herkennen van vervalsingen. De Rijksdienst schrijft dat na onderzoek vast kwam te staan dat het een authentiek werk is uit begin jaren 90.
'Een junk die schilderde'
Een van de vrienden is de 76-jarige Rob Dupre. Hij zegt dat Brood "spontaan tot leven zou komen" als hij dit nieuws zou horen. "Bij leven werd hij gezien als een rock 'n roll-zanger die als kunstenaar bijkluste. Anderen noemden hem een junk die schilderde. Alsof iedereen kon wat hij deed. Dit nieuws is als goud winnen op de Olympische Spelen."
Dat het schilderij echt is, zegt Dupre zeker te weten. "Brood zei zelf dat hij niet kon schilderen, maar dat zijn kunst zijn handschrift was. Als je zo lang over zijn schouder hebt meegekeken, weet je wel wanneer iets echt of niet echt is." De twee vrienden leerden elkaar in 1990 kennen toen Brood de discotheek van Dupre in het centrum van Amsterdam binnenwandelde.
"Elke dinsdag trad hij bij ons op. In ruil daarvoor vroeg hij of wij hem wilden helpen met de verkoop van zijn schilderijen."
Zo'n acht maanden geleden benaderde veilinghuis Sotheby's Stichting Valsbrood met de vraag of zij voor de RCE een blik konden werpen op het titelloze werk van Brood. Volgens Dupre ziet het team vaak direct of het te maken heeft met een vervalsing of niet.
"Hermans werk is niet zo gedetailleerd als dat van Rembrandt. Wij moeten daarom kijken naar het kleurgebruik, want Herman was kleurenblind. Wij kijken of kleurencombinaties kloppen en wat voor verf er is gebruikt. En of het linnen waarop geverfd is oud genoeg is. Dit werk hebben we natuurlijk extra goed bekeken. We konden geen vervalsing in de Rijkscollectie laten komen."
Dealtje wegens belastingschuld
Dupre schat de waarde van het werk op 15.000 euro. Het is de vraag of Brood zelf ooit geld heeft gekregen voor het schilderij. Dupre sluit niet uit dat het bij de Belastingdienst is terechtgekomen door een dealtje over een mogelijke belastingschuld van Brood. "Hij deed niet aan bonnetjes en dat soort burgerlijke zaken. Hij schilderde vijf schilderijen en gaf dat dan uit aan drank, drugs en vrouwen. Echt zakelijk was hij niet."
Dat een schilderij van Brood is opgenomen in de kunstcollectie van het Rijk, ziet Dupre als de ultieme erkenning van zijn vakmanschap. "Mensen zeiden vaak: 'Dat kan mijn dochtertje ook.' Maar wat hij deed was ontzettend moeilijk. Als hij langer dan 30 minuten deed over een kunstwerk, maakten wij ons zorgen. Zo snel werken kan bijna niemand."
De conservatoren van de RCE erkennen zijn bijzondere stijl. "Zeker zijn vroege werk is creatief en origineel, omdat hij experimenteerde met allerlei technieken, maar waarin wel duidelijk de hand van de kunstenaar herkenbaar is", staat in een verklaring.
Het gebruik van primaire kleuren wordt genoemd, net als dat hij vaak injectiespuiten gebruikte om verf aan te brengen op de kunstwerken. "Het was zijn eigen versie van action painting. Of misschien kunnen we nog beter spreken van 'rock-'n-roll' op doek."
