Niemand denkt dat door de verkiezingsnederlaag van de Republikeinen in Amerika opeens alles beter wordt in de gehavende relatie tussen de VS en de EU. Dat vertellen diplomaten in Brussel op voorwaarde dat ze anoniem mogen praten. "Niet slechter zou al winst zijn", stelt de een enigszins bitter. "Keep calm and carry on", klinkt het bij een ander.
Rustig doorgaan met waar hij mee bezig is, is precies wat de Amerikaanse ambassadeur voor de Europese Unie ook doet. De Europese Commissie weet de energieprijzen niet omlaag te krijgen, sneerde hij gisteren op X een paar uur nadat de verkiezingsuitslag binnen was gekomen. Waarna hij pleitte voor langer uitstel van Europese klimaatregels, die ook de Amerikaanse energiesector zullen raken.
Dat die energieprijzen mede zo hoog zijn door de oorlog in Iran, die president Trump in februari met Israël begon, benoemde de ambassadeur niet. Deze manier van communicatie zijn ze in Brussel inmiddels wel gewend. En de verwachting is dat de Amerikanen op dezelfde voet verdergaan.
Optimisten en pessimisten
Toch zijn er optimisten en pessimisten. De optimisten wijzen op de vernietigende uitslagen voor president Trump en zijn eerste, gematigde reactie waarin hij zegt te willen samenwerken met de Democraten. Daaruit putten ze hoop voor de toekomst dat alles blijft zoals het is, of dat de Amerikaanse president onder druk van een Democratisch Congres mogelijk zelfs wat minder hard tekeer zal gaan in het buitenland.
De pessimisten houden juist hun hart vast. Nu Trump in het binnenland zoveel macht kwijtraakt, zal hij zijn woede richten op de EU en de NAVO, denken zij. Amerikaanse presidenten hebben op internationaal terrein veel ruimte om hun eigen gang te gaan.
Steun aan Oekraïne
Bijvoorbeeld als het gaat om de oorlog in Oekraïne. In de Senaat en het Huis van Afgevaardigden is veel steun voor Oekraïne. Toch koos Trump afgelopen tijd meermaals partij voor Rusland. Zo sloot hij een dieseldeal met president Poetin en verweet hij president Zelensky dat hij geen vrede wil sluiten. Dat biedt weinig hoop, vrezen de pessimisten, voor de onderhandelingen tussen Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten die volgende week in Abu Dhabi plaatsvinden.
Toch hebben sommige politici de hoop dat het Amerikaanse Congres Oekraïne meer kan helpen, zoals de Duitse buitenlandminister Wadephul en EU-buitenlandchef Kaja Kallas. Zij geven aan te hopen dat het nieuwe Congres in de VS Oekraïne zal blijven steunen en meer druk op Rusland zal uitvoeren.
Troepen terugtrekken uit Europa
Bij de NAVO kijken ze vooral naar het Amerikaanse plan om troepen uit Europa terug te trekken. De uitwerking daarvan komt volgende maand, is de verwachting. Pessimisten zijn bang dat Trump de herziening zal aangrijpen om Europese landen te straffen die in zijn ogen te weinig bijdragen aan de NAVO en die hem onvoldoende hebben gesteund bij de Iran-oorlog.
Op dit moment zijn er zo'n 80.000 Amerikaanse militairen in Europa. Volgens sommige Amerikaanse media zouden de Amerikanen overwegen tot een derde van die troepen terug te trekken. Maar de optimisten denken dat het zo'n vaart niet zal lopen en dat alles in goed overleg zal gaan. In 2020 wilde Trump ook al eens 10.000 militairen weghalen uit Duitsland. Toen kwam er ook verzet vanuit het Congres. Uiteindelijk hield Trumps opvolger Joe Biden het plan tegen.
Te veel kapotgemaakt
In Europa denken ze dat Trump waar mogelijk zijn eigen gang zal gaan. De Duitse bondskanselier Merz verwacht dat Trump presidentiële decreten zal gebruiken om het Congres te passeren, zei hij gisteren. Daarom rekenen ze in Brussel ook niet op lagere importheffingen of het terugdraaien van de sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag.
Of de optimisten of de pessimisten gelijk gaan krijgen, moet blijken. Maar over één ding is vrijwel iedereen het eens: de relatie tussen de EU en de VS zal nooit meer hetzelfde zijn als vóór Trump. Daarvoor is de afgelopen jaren te veel kapotgemaakt. En dus is het devies: doorgaan met zo snel mogelijk op eigen benen staan.
Onafhankelijk worden op alle terreinen waar de EU de VS nu nog voor nodig heeft, zoals defensie, tech, energie en economie. Dat gaat met vallen en opstaan. "Deze tussentijdse Amerikaanse verkiezingen mogen Europa niet afleiden van het beschermen van zijn eigen belangen", zei de Franse minister van Buitenlandse Zaken Barrot gisteren.
