De werkelijke schade door beleggingsfraude in Nederland is waarschijnlijk tien keer hoger dan eerder werd aangenomen. Volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) verloren Nederlanders vorig jaar circa 750 miljoen euro aan oplichters, terwijl er bij de politie slechts voor 75 miljoen euro aangifte werd gedaan.
Slechts topje van de ijsberg
AFM-voorzitter Laura van Geest benadrukt dat de officiële cijfers slechts het topje van de ijsberg vormen. "Slechts 7 tot 10 procent van de slachtoffers meldt zich ergens," aldus Van Geest. De toezichthouder baseerde deze schatting op vergelijkingen met omringende landen en informatie van verschillende instanties.
De grote onderapportage heeft vooral te maken met schaamte. Veel gedupeerden zoeken de schuld bij zichzelf en durven geen aangifte te doen. Bovendien registreren verschillende organisaties zoals politie, justitie, AFM en Fraudehelpdesk meldingen afzonderlijk, wat tot versnippering leidt.
Iedereen kan slachtoffer worden
Opvallend is dat beleggingsfraude alle lagen van de bevolking treft. "Jong, oud, hoogopgeleid, praktisch geschoold - het kan ons allemaal overkomen," waarschuwt Van Geest. Het vooroordeel dat alleen naïeve mensen intrappen klopt niet. Veel slachtoffers hebben juist wel enige beleggingskennis.
De doelgroepen variëren van ouderen die hun pensioen willen aanvullen tot jongeren die snel rijk hopen te worden. Van Geest wijst op een gevaarlijke combinatie: "Hoop en hebberigheid zijn dodelijk. Daar spelen oplichters heel vakkundig op in."
Steeds geraffineerder
Beleggingsfraude neemt in Nederland snel toe door de toenemende digitalisering en verfijnde technieken. Criminelen gebruiken kunstmatige intelligentie voor nepwebsites en deepfake-video's waarin bekende Nederlanders beleggingsproducten aanprijzen.
Van Geest legt uit dat fraudeurs tegenwoordig complete oplichtingsconstructies kunnen inkopen: "Het is crime-as-a-service. Je hoeft het niet zelf te maken, maar koopt het gewoon in op het dark web bij aanbieders in Oost-Europa of Azië."
Centrale aanpak nodig
De AFM pleit voor één centraal meldpunt om beleggingsfraude effectiever te bestrijden. Door de huidige versnippering krijgt het probleem onvoldoende prioriteit, terwijl de schade enorm is voor zowel individuele slachtoffers als de Nederlandse economie.
