De Belarussische regering heeft meer dan 120 politieke gevangenen vrijgelaten als onderdeel van een ruiltransactie met de Verenigde Staten. In ruil voor deze vrijlatingen hebben de Amerikanen sancties opgeheven tegen de potas-industrie, een cruciale inkomstenbron voor het Oost-Europese land.
Prominente namen onder vrijgelatenen
Onder de vrijgelaten gevangenen bevinden zich enkele van de meest bekende politieke tegenstanders van het regime van Alexander Loekasjenko. Nobelprijswinnaar voor de Vrede Ales Bialiatski werd vrijgelaten en is inmiddels aangekomen in de Litouwse hoofdstad Vilnius. Ook Maria Kolesnikova, een vooraanstaand oppositielid, en voormalig presidentskandidaat Viktor Babariko zijn vrijgekomen.
De onderhandelingen vonden plaats in hoofdstad Minsk en werden door de Amerikaanse gezant Coale als "zeer productief" omschreven. "We heffen sancties op, laten gevangenen vrij. We praten voortdurend met elkaar", aldus Coale volgens het staatspersbureau Belta.
Economische component van de deal
De Verenigde Staten hebben als tegenprestatie de sancties opgeheven tegen potas, een essentieel bestanddeel voor kunstmest. Belarus behoort tot de grootste potas-producenten wereldwijd, waardoor deze sanctieverlichting een significante economische impact heeft voor het land.
Dit is niet de eerste keer dat beide landen een dergelijke ruiltransactie aangaan. In september werden 52 politieke gevangenen vrijgelaten, waarna sancties tegen de nationale luchtvaartmaatschappij werden opgeheven. Ook in oktober en november kwamen tientallen gevangenen vrij.
Meer dan duizend gevangenen nog vastgehouden
Ondanks deze vrijlatingen zitten er nog altijd meer dan duizend politieke gevangenen vast in Belarus. Gezant Coale toonde zich optimistisch over verdere vrijlatingen in de komende maanden. "Het momentum is er", aldus de Amerikaanse diplomaat.
De huidige gevangenen werden grotendeels opgepakt tijdens de massale protesten van 2020, toen Loekasjenko's omstreden verkiezingsoverwinning leidde tot maandenlange demonstraties. Deze werden hardhandig neergeslagen, waarbij duizenden opposanten werden gearresteerd.
Internationale steun voor vrijgelatenen
Een stichting die zich inzet voor politieke gevangenen in Belarus startte direct een inzamelingsactie voor de vrijgelatenen. Binnen vier uur werd 158.000 euro opgehaald voor ondersteuning van de voormalige gevangenen.
De vrijlatingen worden door verschillende internationale actoren verwelkomd, al blijft de situatie in Belarus gespannen. President Loekasjenko regeert het land sinds 1994 als een autoritaire leider en onderhoudt nauwe banden met Rusland in de oorlog tegen Oekraïne.
