Kosovo-Albanezen reageren met teleurstelling, ongeloof en ook woede op de celstraf van 25 jaar voor oud-president Hashim Thaci. Het Kosovotribunaal in Den Haag veroordeelde hem en nog drie andere voormalige leiders van het Kosovo Bevrijdingsleger (UCK) vanochtend vanwege oorlogsmisdaden, waaronder vrijheidsberoving, mishandeling en marteling van honderden mensen, en de dood van 96 van hen.
Het ging daarbij om Serviërs en andere tegenstanders van de Kosovaarse onafhankelijkheidstrijd eind jaren negentig. Het UCK nam het daarbij op tegen de Servische strijdmacht, die hardhandig probeerde de overwegend Albanese bevolking onder de duim te krijgen. Thaci gaat in beroep.
Handen voor de ogen
Op pleinen in heel Kosovo sloegen Kosovaren de handen voor hun ogen toen ze de uitspraak van het tribunaal hoorden. Sommigen lieten hun tranen de vrije loop. Met duizenden waren ze samengekomen om de uitspraak rechtstreeks te volgen op grote schermen. Velen droegen rood-zwarte vlaggen en T-shirts van het UCK. Iedereen ging uit van vrijspraak.
Voor Kosovaren zijn de nu veroordeelde voormalig leiders niets minder dan helden die hen verdedigden tegen het Servische leger. Dat ging in 1998 en 1999 hardhandig tekeer in de zuidelijke provincie die toen bij Servië hoorde. Uiteindelijk riep Kosovo in 2008 de onafhankelijkheid uit. Thaci is voor Kosovaren degene die daarvoor de basis heeft gelegd. Dat hij tegelijkertijd misdaden pleegde tegen Servische burgers, Roma en Albanese tegenstanders, gaat er bij hen niet in.
Fluitconcert en protestmars
Oud-premier Ramush Haradinaj, voormalig UCK-voorman en zelf eerder vrijgesproken, noemt de uitspraak oneerlijk en onacceptabel. Hij riep op tot kalmte. De Kosovaarse politie was vandaag massaal op de been om rellen te voorkomen. Ze voorkwam dat demonstranten het kantoor binnendrongen van de Europese politiemissie Eulex in de hoofdstad Pristina.
Na een fluitconcert en een protestmars gingen de meeste demonstranten naar huis. De Servische minderheid, zo'n vijf procent, was van tevoren bang doelwit te worden van uitbarstingen van vreugde dan wel woede, al naar gelang de uitspraak. In het dorp Gracanica, niet ver van Pristina, bleven scholen daarom vandaag gesloten. Maar tot nu toe is het rustig, ook in de stad Mitrovica waar zowel Kosovo-Albanezen als Kosovo-Serviërs wonen.
Agent gewond en twee aanhoudingen bij onrust in Den Haag
Bij een protest in Den Haag kwam het tot ongeregeldheden op het Malieveld. Sympathisanten van Thaci keerden zich tegen de politie. De politie zette traangas en een waterkanon in om de rust te doen terugkeren.
Een agent raakte lichtgewond, twee mensen zijn aangehouden.
Interim-president Albulena Haxhiu spreekt van een zware klap voor de familie van de veroordeelden, en een uiterst schokkende uitkomst voor Kosovo. Ze benadrukt dat het oordeel niet moet worden aangegrepen om Servische misdaden tijdens de oorlog te relativeren. "Het laatste juridische woord is hier nog niet over gesproken. Het recht op beroep is onderdeel van de procedure; daarvan moet gebruikgemaakt worden."
Aan het eind van de middag zei de advocaat van Thaci dat zijn cliënt inderdaad in beroep gaat. Hij riep het parlement van Kosovo ook op de steun voor het tribunaal te heroverwegen, en spreekt van misbruik van de rechtspraak.
Deed zelf mee
Thaci en de drie andere veroordeelden hebben altijd volgehouden onschuldig te zijn. Hun belangrijkste verweer is dat het UCK een guerrilla-organisatie was met een losse leiderschapsstructuur, en dat ze daarom geen weet hadden van misdaden van UCK-leden, laat staan van invloed daarop.
De rechters maken daar korte metten mee. Ze achten niet alleen bewezen dat Thaci het beleid mede bepaalde en slachtoffers uitkoos, maar ook dat hij zelf deelnam aan de misdaden. Er loopt nog een aparte rechtszaak tegen Thaci vanwege de beïnvloeding van getuigen; daarvoor hebben de aanklagers nog eens zes jaar cel geëist.
Reacties uit Servië
De eerste politieke reacties uit Servië zijn zoals verwacht instemmend. "De veroordeling betekent een duidelijke, zij het late bevestiging van wat Servië en het Servische volk al een kwart eeuw zeggen: het zogenaamde UCK was een criminele en terroristische organisatie", aldus minister Ivica Dacic van Binnenlandse Zaken.
"Het is een historische reminder voor Pristina en zijn buitenlandse sponsoren dat een nepstaat niet kan worden gebouwd op de massagraven van vermoorde Serviërs", gaat Dacic verder. Wel vindt hij dat de straf te laag is en te laat komt en hekelt hij de vrijspraak op het gebied van de zwaardere aanklacht - misdaden tegen de menselijkheid. De Servische president Aleksandar Vucic reageert vanavond.
