Rechters hebben vannacht geprobeerd om de president van Polen tegen te houden bij het naar binnengaan van het Constitutioneel Hof. De ongekende situatie deed zich voor toen president Nawrocki bij het gebouw van het hof in Warschau naar binnen wilde.
Bij de ingang ontstond een opstootje, waarbij ook rechters probeerden om de president naar buiten te duwen. Uiteindelijk wist Nawrocki met een groepje mensen binnen te komen. Daarmee kwam een langlopend conflict over de aanstelling van nieuwe rechters tot een climax.
Bekijk hier hoe de president werd tegengehouden:
De rechters om wie het ging, zijn onlangs aangesteld door de regering-Tusk. Die probeert het hof te hervormen en veranderingen die door de vorige conservatieve regering zijn doorgevoerd, uit te wissen, inclusief de benoeming van conservatieve rechters.
Protest en confrontaties
Gisteravond was bij het hof onrust ontstaan en waren er confrontaties tussen politie en betogers. Er zou met voorwerpen zijn gegooid. Drie mensen werden opgepakt.
Het conflict begon jaren geleden toen de conservatief-nationalistische partij PiS op controversiële wijze eigen rechters aanstelde. Aanleiding voor de onrust van gisteren was de schorsing van voorzitter Swieczkowski van het hof, die door de PiS-regering is aangesteld. Hij zit de huidige premier Tusk en zijn regering dwars bij diens plannen om de rechtsstaat te hervormen.
Benoemingen gedwarsboomd
Zo kreeg de regering-Tusk een probleem met het aanstellen van nieuwe rechters, die PiS-rechters zouden moeten vervangen van wie de ambtstermijn afliep. Toen de regering nieuwe kandidaten aandroeg, weigerde de rechts-conservatieve president Nawrocki hen de eed af te nemen.
Dat leidde tot de opmerkelijke situatie dat de nieuwe rechters wel in het gebouw van het hof waren, maar van voorzitter Swieczkowski niet mochten werken, omdat ze de eed niet hadden afgelegd.
Daarop besloot de regering om de conservatieve voorzitter en de vice-voorzitter te schorsen, in de hoop de patstelling te doorbreken. Dat stuitte gisteravond op verzet buiten de muren van het hof, waar demonstranten zich verzamelden en ook PiS-leider Kaczynski aanwezig was. Ook president Nawrocki, die onderweg was naar Senegal, keerde halsoverkop terug.
Oppositie spreekt van staatsgreep
"Het volk moet het Constitutioneel Hof verdedigen, want zonder grondwet is er niets. Dan heerst er wetteloosheid", zei een demonstrant met een camouflagepetje. "Ze willen hun eigen mensen aanstellen en regeren zoals zij dat willen, maar dat mogen we niet toestaan."
De conservatieve oppositie onder leiding van Kaczynski spreekt van een staatsgreep. Een andere betoger, een man met de Poolse vlag, vindt het een onwerkelijke situatie. "Nog nooit eerder heeft iemand zo'n brute actie ondernomen tegen het Constitutioneel Hof. Het binnenlaten van de politie en andere autoriteiten, het stiekem meenemen van documenten, dat was tot nu toe niet aan de orde."
De politie zegt dat agenten er juist waren op verzoek van de rechters, om de veiligheid te waarborgen. Volgens premier Tusk was er geen andere manier om de hervormingen voor elkaar te krijgen en was daadkrachtig optreden noodzakelijk.
Het Constitutioneel Hof van Polen toetst of nieuwe wetten in lijn zijn met de grondwet. De rechters hebben daardoor veel macht en kunnen eigenlijk bepalen of nieuwe wetten erdoorheen komen, wat voor de slagkracht van de regering veel verschil maakt.
Door alle politieke inmenging, door de PiS-partij maar nu ook door de partij van Tusk, hebben steeds minder Poolse burgers vertrouwen in de instantie.
President Nawrocki riep aan het eind van de onrustige nacht op tot spoedoverleg. Ook hij sprak van een "schending van de constitutionele orde van Polen" en wil overleg om de "politieke situatie te stabiliseren". Vandaag wordt opnieuw gedemonstreerd voor de ingang van het gerechtsgebouw in Warschau.
