De Amerikaanse president Trump, de Deense premier Frederiksen en premier Nielsen van Groenland hebben in New York een akkoord getekend over uitbreiding van de Amerikaanse militaire aanwezigheid op Groenland. Daarmee is een crisis afgewend die de NAVO op zijn grondvesten deed schudden.
De drie regeringsleiders gingen niet in op vragen van de pers. Wel is duidelijk dat de VS er twee militaire bases bijkrijgt: de voormalige basis Narsarsuaq uit de Koude Oorlog-tijd en die in Mestersvig, waar nu een Deense elite-eenheid is gestationeerd.
De VS heeft al een basis op Groenland: de Pituffik Space Base. De Groenlandse premier Nielsen zei voorafgaand de ceremonie dat het akkoord voortbouwt op het defensieakkoord dat de VS en Denemarken in 1951 al tekenden.
Rusland en China
De VS vindt dat het zijn militaire aanwezigheid op Groenland moet vergroten, om te voorkomen dat Rusland daar voet aan de grond krijgt. Groenland is van groot strategische belang voor de controle over scheepvaarroutes in het Noordpoolgebied. Ook is de Groenlandse bodem rijk aan belangrijke en zeldzame grondstoffen.
Dat er een akkoord was werd zaterdag bekend. Trump zei toen dat de VS daarmee "permanente controle over de veiligheid en alle andere behoeften" van Groenland krijgt. Premier Frederiksen ging daar toen niet op in.
Groenland is een semi-zelfstandig gebied in het Deense koninkrijk. Frederiksen zei dat Denemarken volledige zeggenschap behoudt over het eigen grondgebied.
Koop afgewezen
Trump zei in zijn eerste ambtsperiode al dat hij Groenland bij de VS wil inlijven. Toen zou dat nog met een koop geregeld moeten worden, zoals de VS dat in 1946 ook al eens had geprobeerd. De Deense politiek wees dit voorstel resoluut af.
Na de verkiezingscampagne voor zijn tweede ambtstermijn, in december 2019, kwam Trump erop terug. "Groenland bezitten en beheersen is een absolute noodzaak", zei hij. Toenmalig premier Egede van Groenland liet weten dat Groenland niet te koop was. "Nu niet en nooit niet", zei hij.
De bom barste in januari 2025, twee weken voor de inauguratie van Trump als 47e president van de VS. Tijdens een persconferentie zei Trump opnieuw dat hij Groenland wilde inlijven en zelfs dat hij militair ingrijpen niet uitsloot. Door met militair geweld te dreigen tegen NAVO-lid Denemarken, stortte hij het bondgenootschap in een ongekende crisis.
Denemarken en Groenland bleven erbij dat ze niet aan Trumps eis zouden toegeven. Wel toonden ze zich bereid om over uitbreiding van de Amerikaanse militaire aanwezigheid te praten.
