De abrupte afsluiting van de Hardenbergerbrug op de A28 bij Nijkerk leidt tot groeiende irritatie bij transportbedrijven. Ook de belangrijke Merwedebrug op de A27 bij Gorinchem is dicht voor vrachtverkeer; binnenkort wordt ook de Houtribdijk tussen Lelystad en Enkhuizen daarvoor afgesloten.
"Dit geeft wel kopzorgen", zegt Pieter Jan Stadt, operationeel directeur bij transportbedrijf SVZ. Hij had graag de mogelijkheid gehad om zich op de sluitingen voor te bereiden. "Het omrijden zorgt voor een behoorlijke kostenpost en extra reistijd."
Ook bij transportbedrijf Van der Werff Logistics worden de uitdagingen herkend. "Je hebt als transportbedrijf geen keuze. Je hebt er gewoon mee te dealen", vertelt transportmanager Eeuwe de Boer.
ING-econoom Rico Luman begrijpt de zorgen bij de transportbedrijven. "De alarmbellen gaan nu wel af in Den Haag", vertelt hij. "Dit is vrij nieuw voor Nederlandse begrippen. We hebben er niet vaak mee te maken gehad."
Toch komen de problemen met de infrastructuur niet geheel als een verrassing. De Algemene Rekenkamer waarschuwde in 2024 al dat Rijkswaterstaat een tekort van 34,5 miljard euro heeft om de infrastructuur voor wegen en water tot 2038 in stand te houden.
Door de jaren heen zijn auto's en vrachtwagens ook een stuk zwaarder geworden, waardoor onderhoud sneller noodzakelijk is. "De bruggen uit de jaren 60 of 70 zijn daar niet op gebouwd. Een vrachtwagen was toen 30 ton, nu tik je regelmatig de 50 ton aan", vertelt Luman. Een ton is duizend kilo.
Frustratie overheid
Brancheorganisatie Transport en Logistiek Nederland (TLN) roept de politiek op om actie te ondernemen. "Gepland onderhoud begrijpen we natuurlijk. Want je moet een brug onderhouden. Maar bruggen die als een verrassing dichtgaan, dat leidt tot problemen. We hebben jarenlang onderhoud uitgesteld en onvoldoende geïnvesteerd in vitale infrastructuur", vertelt een woordvoerder.
Het achterstallige onderhoud veroorzaakt onzekerheid bij transportbedrijven. "We kunnen niet inschatten waar de volgende abrupte sluiting zich gaat voordoen, dus dat baart ons wel zorgen. Waar houdt dit dan op?", vraagt Stadt van SVZ zich af.
De frustratie van het transportbedrijf richt zich op de overheid. "Zowel door de accijns op brandstof als de vrachtwagenheffing maken we een redelijke som geld over naar het Rijk, maar hebben wij het gevoel dat zij niet genoeg in ons investeren", vertelt Stadt.
Minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat zegt veel geld vrij te maken voor onderhoud en vernieuwing. "We staan aan de vooravond van de grootste verbouwing van het Mobiliteitsfonds ooit." Dat is het potje van de overheid dat investeringen in infrastructuur financiert.
Maar hij kan niet garanderen dat er geen bruggen meer plotseling worden afgesloten. Ook hij wijst erop dat de infrastructuur die er nu ligt is gebouwd in de jaren 60. "Die is niet berekend op het aantal auto's dat er vandaag de dag overheen rijdt. Dat betekent een bepaalde mate van onvoorspelbaarheid."
Extra kosten
Volgens TLN is de schade groot. Het omrijden kost transportbedrijven iedere dag bij elkaar een miljoen euro, zo schat de brancheorganisatie. Die extra kosten kunnen ze niet meteen doorberekenen. Bedrijven hebben vaak vaste bedragen afgesproken. "Van zo'n plotselinge afsluiting heb je dan schade. Vaak kun je pas verhogen als de overeenkomst afloopt", vertelt ING-econoom Luman.
De Boer van transportbedrijf Van der Werff wil er niet veel over kwijt, alleen dat "het wel serieuze bedragen zijn."
Prijzen doorberekenen
De transportsector heeft financieel al flink wat voor de kiezen gekregen: de gestegen brandstofkosten, hogere personeelskosten, de vrachtwagenheffing en dus de problemen op de weg. "En dat is weer een druppel die de emmer doet overlopen", vertelt Marieke Kuijpers, econoom bij Rabobank die de transportsector volgt.
Binnen de transportsector worden al vaak lage marges gerekend. Dat zit volgens Kuijpers in het karakter van de sector. Toch ontkomen de transportbedrijven er niet aan om de prijzen omhoog te gooien. Al zal dat ook de concurrentie vergroten.
"De kosten gaan de komende twee jaar gemiddeld 16 procent omhoog. Daar komen duurzaamheidsinvesteringen nog bovenop. Dus dat moet aan de klant worden doorbelast", zegt Kuijpers. Dan gaat het bijvoorbeeld om het overschakelen op elektrische vrachtwagens. Maar het doorberekenen van alle kosten is ook spannend, zegt ze. "Want wat als je buurman dat niet doet?"
