Een oude krant, gevaarlijke bedrading, een weggegooid sigarettenpakje. Iedereen met een kruipruimte zal herkennen wat voor troep zich daar in de loop der jaren ophoopt. Maar als het gaat om de kruipruimte van Buckingham Palace halen die spullen ineens de Britse kranten, alsof het museumstukken zijn.
Buckingham Palace nadert het einde van een tien jaar durende renovatie. Bij het openbreken van de paleisvloeren kwamen de bouwvakkers sporen tegen van bewoners, personeel en eerdere bouwlieden tot ver in negentiende eeuw. Het bouwafval is in statig licht gefotografeerd, gepresenteerd als kostbare schatten.
Zo was er bijvoorbeeld een verfrommelde Evening Standard uit 1889, waaruit nog net het theateraanbod in het West End valt op te maken. Een Daily Express van een kleine eeuw later vertelt over de gevangenis waar de daders van de Great Train Robbery zijn opgesloten, de treinroof waarbij miljoenen werden buitgemaakt.
Stille getuige van het leven van paleismedewerkers is een deelnameformulier van een whist-toernooi van de Royal Household Social Club. Spelers mochten het voor sixpence tegen elkaar opnemen in het zo deftige Engelse kaartspel. Datum: 14 april 1949, koning Charles was toen net 5 maanden oud.
Dat het paleispersoneel wel van een gokje hield blijkt ook uit de meerdere lottobriefjes van de Blank Littlewoods Football Pool uit 1957. De hoofdprijs van 75.000 pond toen is vergelijkbaar met ruim 3 miljoen euro nu, genoeg om als een koning te leven dus. Verder kwamen er sigarettenpakjes (kingsize!), een fles Schweppes-mineraalwater en een tinnen beker onder de vloeren vandaan.
Een draaiboek uit koningin Elizabeths jubileumjaar 1977 wijst op de meer koninklijke bezigheden in het paleis. Op het vergeelde protocol staat keurig uitgetypt beschreven wat er zal gebeuren tijdens een feestelijk ontvangst voor internationale diplomaten. Na trompetgeschal zullen de koningin en haar familieleden zich "met de klok mee" tussen de aanwezige gasten begeven, de 350 overige Britse gasten zullen ondertussen "worden aangemoedigd om met de diplomaten te spreken".
Dresscode die avond: rokkostuum of traditionele kledij voor de internationale gasten, tiara's voor de royals. In ieder geval niet de zware werklaarzen die op een ander moment onder de vloer achterbleven en nu zijn teruggevonden. Zou iemand ze destijds gemist hebben? Of zou de eigenaar ze juist grijnzend hebben achtergelaten, wetend dat zijn afgetrapte schoeisel zonder veters ooit als archeologische vondst weer boven zou komen?
Misschien was het wel een van de werkmannen die kort na de Tweede Wereldoorlog 2 kilometer aan elektrische kabels installeerde voor de 6500 stopcontacten en 5000 lichtpunten van het paleis. Het was deze bedrading die nu de grootste zorg was voor de brandveiligheid: de isolatie van gevulkaniseerd rubber is na al die decennia uitgedroogd en kan opensplijten, wat brandgevaar oplevert. Bij het begin van de restauratie werd dat daarom als eerste vervangen.
Daarnaast was een belangrijk onderdeel van de renovatie het vervangen van verouderde loden buizen: waterschade door lekkende leidingen werd gezien als een serieuze bedreiging voor het kostbare interieur. In totaal is er ruim 400 miljoen euro uitgetrokken voor de modernisering, waardoor het paleis bij heropening volgend jaar maart er weer een halve eeuw tegenaan kan.
Koning Charles keert dan overigens niet terug in het gezichtsbepalende gebouw met 775 kamers: hij blijft wonen in het nabijgelegen Clarence House, waar hij ook al voor zijn troonsbestijging woonde. Door het paleis voortaan alleen ceremonieel te gebruiken, kan het ook vaker voor het publiek worden opengesteld. Daarmee komt een einde aan de bijna twee eeuwen dat het paleis de residentie van de Britse monarch was.
