Veel oppositiepartijen zijn kritisch over het optreden van minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) in de kwestie over de onbehandelde aangiften van burgers bij de politie. Partijen als Pro, Groep Markuszower, SP, Denk, BBB, PVV en SGP willen de zekerheid dat Van Weel de Tweede Kamer de juiste informatie geeft over het aantal aangiften dat bij de politie op de plank blijft liggen.
Dit bleek bij het eerste deel van het debat in de Tweede Kamer over de 10.000 aangiften die niet door de politie worden onderzocht. De Algemene Rekenkamer berichtte in juni dat met duizenden aangiftes van ernstige misdrijven in 2024 niets is gebeurd. Daar wilde de Tweede Kamer hem over aan de tand voelen.
Motie van wantrouwen
"Wij willen geen minister die criminaliteit onder het tapijt veegt", aldus Kamerlid Lammers van de Groep Markuszower. "Heeft de minister wel grip op de cijfers?", wil SP-Kamerlid Dobbe weten.
Een aantal partijen ziet een patroon in Van Weels optreden. "Hij zet een scherp, stellig beeld neer bij de Tweede Kamer en later blijkt het anders te zitten", stelt Denk-Kamerlid El Abassi. JA21-Kamerlid Coenradie sluit niet uit dat ze een motie van wantrouwen gaat indienen. "Is de minister niet zelf een onderdeel van het probleem?"
BBB-Kamerlid Van der Plas vindt dat het de minister van Justitie ontbreekt aan leiderschap en Forum voor Democratie is er voor het antwoord van de minister al van overtuigd dat hij de Tweede Kamer verkeerd heeft geïnformeerd.
'Halve feiten'
De Tweede Kamer roept Van Weel ter verantwoording, nadat de president van de Rekenkamer Pieter Duisenberg dinsdag in een radio-uitzending stelde dat Van Weel de Kamer op het verkeerde been had gezet. "Met halve feiten wordt een uitkomst gebagatelliseerd", aldus Duisenberg.
Al sinds het begin van de zomer speelt er een stevig meningsverschil tussen Van Weel (VVD) en de Algemene Rekenkamer over het soort aangiften dat bij de politie op de plank ligt.
In juni concludeerde het onafhankelijk instituut dat de overheidsuitgaven controleert dat in 2024 met ongeveer 10.000 aangiften van ernstige misdrijven niets is gebeurd, zoals geweldsmisdrijven. De politie kampt met personeeltekorten en heeft te veel op het bordje om aan deze aangiften toe te komen, aldus de Rekenkamer.
De kwestie kreeg een andere wending toen Van Weel in zijn reactie zei dat er sprake was een "vertekend beeld". Volgens de minister zou de politie vooral meldingen laten liggen waar geen aanknopingspunten in zaten.
Hiermee riep Van Weel het beeld op dat hij de cijfers en de problemen bagatelliseerde, iets wat hij zelf nadrukkelijk ontkent. Uit het radio-interview van Duisenberg afgelopen dinsdag werd duidelijk dat de Rekenkamer en de minister het er nog steeds niet over eens zijn.
Menselijk leed
Verschillende oppositiepartijen vinden dat het openlijke getwist over cijfers schadelijk is voor slachtoffers. "Achter deze cijfers gaat groot menselijke leed schuil", zegt Pro-Kamerlid Mutluer. Er ontstaat volgens haar bij slachtoffers van ernstige misdrijven het gevoel dat er niets met hun aangiften wordt gedaan.
Van Weel zal later vanavond de vragen van Kamerleden beantwoorden en uit moeten leggen hoe het nu precies zit. En vervolgens moet de Tweede Kamer duidelijk maken of het hier genoegen mee neemt. De coalitiepartijen D66, VVD en CDA staan achter hun minister. VVD-Kamerlid Martens-America zegt dat de minister en de Rekenkamer andere rekenmethoden hanteren. "Dat is heel lelijk."
Het CDA betreurt dat Van Weel voor "ruis" heeft gezorgd en vindt het jammer dat hij dat had kunnen voorkomen door te zeggen dat de gegevens die het ministerie heeft niet matchen met de gegevens die de Rekenkamer hanteert. "Hij heeft de Kamer niet onjuist geïnformeerd", stelt CDA-Kamerlid Straatman.
Maar deze coalitie heeft geen meerderheid. JA21-Kamerlid Coenradie zegt dat haar vertrouwen in de minister "al best is beschadigd". Als een meerderheid van oppositiepartijen een motie van wantrouwen steunt, kan de oppositie een minister dus wegsturen. Maar zover is het nog niet.
Politiek verslaggever Marleen de Rooy:
"Bij dit minderheidskabinet hebben de oppositiepartijen samen meer zetels en dat willen ze vandaag graag benadrukken. In het verleden zag je bij een meerderheidskabinet in dit soort situaties dat een minister wordt beschermd door de coalitiegenoten. Foutje, volgende keer beter, en door.
Maar zo makkelijk gaat dat nu niet. Minister Van Weel zal zich vanavond dan ook moeten opstellen als een minister van een minderheidskabinet, met reflectie en erkenning dat hij verkeerd heeft gereageerd.
Hoe hij dat gaat doen, wordt later in het debat duidelijk als hij aan de beurt is geweest. Voorafgaand aan het debat erkende hij al voor de camera dat dingen niet helemaal goed zijn gegaan. En mogelijk is vanavond de angel eruit.
Wake-upcall
Al met al kan je dit ook als een soort hernieuwde wake-upcall voor deze coalitie zien. De drie coalitiepartijen kunnen zien dat het zomaar uit de handen kan glippen als minderheidskabinet.
Los van dit onderwerp en minister Van Weel is nu ook duidelijk dat geen van de oppositiepartijen zich verbonden voelt met deze coalitie. Niemand ziet de noodzaak om voor dit minderheidskabinet in de bres te springen. En dat blijft een kwetsbaarheid, die deze avond door minister Van Weel ervaren is."
