Ook na een lange dag debatteren is nog onduidelijk hoe het minderheidskabinet meerderheden gaat vinden voor de Prinsjesdagplannen. Komt er een totaaldeal over alle begrotingen, over links of over rechts, of komen er losse deals per begrotingsonderdeel?
Tot nu eisten de oppositiepartijen een duidelijke keus van het kabinet: over links met Pro, of over rechts met JA21 en de SGP. Maar omdat de coalitiepartijen vasthielden aan hun wens om met zo veel mogelijk partijen afspraken te maken leek de boel muurvast te zitten.
Totdat JA21-leider Eerdmans vanavond zei dat hij misschien niet alle begrotingen gaat steunen, maar per onderdeel gaat bekijken wat hij kan steunen. "Ik vrees dat een totaaldeal passé is. Dat hebben we geprobeerd, maar het lijkt erop dat die weg achter ons ligt." Daarmee opent hij de deur naar deelakkoorden.
Eerdmans maakte meteen duidelijk dat zijn partij zo goed als zeker niet akkoord zal gaan met de klimaatplannen van het kabinet. Een ook de begroting van minister Van den Brink van Asiel zal JA21 niet steunen zolang de Spreidingswet, die gemeenten kan dwingen om asielopvang te regelen, van kracht blijft.
'U wordt gepiepeld'
De draai van Eerdmans kwam voor veel partijen onverwachts en leidde tot verwarring in de Tweede Kamer. Volgens PVV-leider Wilders opereert Eerdmans niet slim door deelakkoorden mogelijk te maken. Hij denkt dat de oppositie dan tegen elkaar wordt uitgespeeld. "Ik kan u dan één ding voorspellen: dat u wordt gepiepeld door de coalitie", zei de nestor van de Kamer.
Pro-leider Klaver zei dat hij nog wel inzet op een volledig akkoord, zolang het kabinet maar een duidelijke keuze over links maakt. Als Jetten en de zijnen toch deelakkoorden gaan sluiten met JA21 en de SGP, dan hoeven ze niet bij Pro aan te kloppen voor steun aan de andere begrotingen. "Dan zeg ik: de groeten!"
Het leidde tot een fel debat tussen Eerdmans en Klaver:
De vraag is nu hoe het kabinet zal omgaan met de uitspraken van Eerdmans. Als het kabinet vasthoudt aan de wens voor een totaaldeal met zo veel mogelijk partijen, kan JA21 wel eens voorlopig buitenspel komen te staan. Maar binnen de coalitie is het met name de VVD die er ook een uitweg uit de impasse in ziet.
In het debat opperde VVD-fractievoorzitter Brekelmans ook al de mogelijkheid van losse deals per begroting als het niet lukt om tot een totaalakkoord met de oppositie te komen. De ene keer over links, de andere keer over rechts. Maar de coalitiepartners D66 en CDA kijken daar tot nu toe anders naar.
Zo streeft CDA-fractievoorzitter Bontenbal naar eigen zeggen nog steeds naar "brede, stabiele meerderheden" voor de plannen. Dat is een minderheidskabinet volgens hem verplicht. "Maar met wie? Dat moet het kabinet doen", zei hij in het debat.
En dus zijn alle ogen nu gericht op premier Jetten, die morgen op alle vragen en standpunten in de Tweede Kamer zal reageren.
