De Nobelprijs voor Geneeskunde gaat dit jaar naar de Amerikaan Karl Deisseroth en de Duitsers Peter Hegemann en Georg Nagel. De neurowetenschappers winnen de prijs voor hun ontdekkingen op het gebied van de optogenetica.
Optogenetica is een geavanceerde techniek waarmee neurowetenschappers zenuwcellen met licht kunnen aan- en uitzetten. Zo kunnen ze onderzoeken hoe de hersenen werken en hoe zenuwcellen betrokken zijn bij het opslaan van herinneringen, gevoelens en gedrag.
De methode kan ook helpen bij onderzoek naar behandelingen voor aandoeningen zoals parkinson, depressie, verslaving en angst.
Een opmerkelijk eiwit
De basis van optogenetica werd gelegd door Hegemann en Nagel. Zij ontdekten begin deze eeuw een opmerkelijk eiwit, de channelrhodopsine, in een eencellige alg. Wanneer daar licht op valt, opent het eiwit een deurtje waardoor elektrisch geladen deeltjes naar binnen stromen.
Deisseroth bouwde dit eiwit in 2005 vervolgens in zenuwcellen in. Zo ontstond een lichtgevoelige schakelaar voor deze cellen die hij op de milliseconde nauwkeurig kon aan- en uitzetten. Hij gaf de techniek ook de naam optogenetica. Inmiddels is dit niet meer weg te denken uit hersenonderzoek.
Ongelooflijke hersenen
Het Nobelprijscomité schrijft dat de ontdekking van optogenetica het begrip van de hersenen fundamenteel heeft veranderd. "Elke dag worden er nieuwe ontdekkingen gedaan die bijdragen aan het oplossen van een van de grootste mysteries van de mensheid: hoe onze ongelooflijke hersenen werken."
"Optogenetica biedt mogelijkheden om de hersenen in kaart te brengen op een manier waar we vroeger alleen maar van konden dromen", zegt de voorzitter van het Nobelcomité voor Geneeskunde.
De drie winnaars delen een geldprijs van 12 miljoen Zweedse kronen, omgerekend ruim 1 miljoen euro. De officiële uitreiking van de Nobelprijs is op 10 december in Stockholm.
