De Nobelprijs voor Natuurkunde gaat dit jaar naar de wetenschapper Francis Halzen (82). Hij is de grondlegger van het meten van neutrino's, deeltjes uit het heelal die extreem veel energie bevatten.
De in België geboren wetenschapper is verbonden aan de Universiteit van Wisconsin-Madison in de Verenigde Staten. Halzen deed vanaf de jaren 80 onderzoek naar het meten van neutrino's vanaf de Zuidpool. Hij werkte mee aan de detector Amanda. Later bouwde hij mee aan een nog grotere detector. Dit meetinstrument met de naam IceCube Neutrino Observatorium werd voltooid in 2010.
Bij de uitreiking van de prijs sprak het Zweedse Nobelcomité van "spookachtige boodschappers uit de kosmos". "Francis Halzen heeft leiding gegeven aan een internationaal team van onderzoekers en ingenieurs dat ons een fantastisch instrument heeft geleverd. Zijn vasthoudendheid en wetenschappelijke visie hebben de weg vrijgemaakt voor een nieuw soort astronomie."
Halzen ontvangt 12 miljoen Zweedse kronen. omgerekend ongeveer een miljoen euro. Het gebeurt niet vaak dat één wetenschapper het volledige prijsbedrag krijgt. Vaak gaat de prijs naar een team van wetenschappers dat het bedrag samen moet verdelen.
Prijzen verhoogd
De Nobelprijzen worden de hele week uitgereikt. Gisteren was al de uitreiking voor de Nobelprijs voor Geneeskunde. Deze ging naar de Amerikaan Karl Deisseroth en de Duitsers Peter Hegemann en Georg Nagel. Zij kregen de prijs toegekend voor hun ontdekkingen op het gebied van de optogenetica. Dit is een geavanceerde techniek waarmee zenuwcellen met licht aan- en uitgezet kunnen worden.
De Nobelprijzen werden voor het eerst sinds 1901 uitgereikt. De prijzen worden betaald uit de nalatenschap van Alfred Nobel, die 31 miljoen kronen naliet. Het prijsbedrag werd in de afgelopen eeuw verschillende keren aangepast. Dit jaar werd het bedrag verhoogd vanwege het 125-jarig bestaan van de prijs.
