Premier Jetten en zijn partner Nicolás Keenan krijgen volgend voorjaar een kind, maakten ze gisteren bekend. Twee bevriende vrouwen zijn eiceldonor en draagmoeder. Dat is in de eerste plaats natuurlijk een privéaangelegenheid, maar als het de premier van Nederland betreft, is het ook publiek en politiek.
Zo is draagmoederschap een onderwerp dat hoog op de politieke agenda staat.
Een draagmoeder draagt een kind voor een ander, hier voor een mannenstel. Dat kan met een eigen eicel of met een donoreicel. In dit geval is een donoreicel via ivf bevrucht en ingebracht bij de draagmoeder, die de zwangerschap doormaakt en het kind op de wereld zet. Dat hebben Jetten en Keenan gedeeld op Instagram. Wie de biologische vader is, hebben ze niet bekendgemaakt.
Duidelijke afspraken
Draagmoeder zijn is een grote beslissing, zowel emotioneel, fysiek als juridisch. Als je iemand bereid hebt gevonden draagmoeder te zijn, moeten er heldere afspraken worden gemaakt. De wet helpt daar niet bij want het wetsvoorstel voor de Wet kind, draagmoederschap en afstamming ligt al sinds 2023 bij de Tweede Kamer om te worden behandeld. Het staat nu voor december op de agenda.
"Ik hoop dat dit prachtige nieuws voor de premier ervoor zorgt dat de Kamer nog wat extra gas geeft voor de wetgeving", zegt Arnoud Breitbarth, voorzitter van de Stichting Meer dan gewenst tegen de NOS. "Draagmoederschap moet je goed regelen, het kind moet kunnen herleiden hoe het ter wereld is gekomen, er is een zorgvuldig traject nodig", zegt Breitbarth, die zelf met zijn partner vader is van een tweeling. Hij wijst erop dat wensouders, draagmoeders, maar vooral ook de kinderen goed moeten worden beschermd.
Lange weg
Hoewel er dus nog geen wet is, zijn er wel regels. Draagmoederschap is niet verboden, maar een draagmoeder mag geen geld vragen voor het dragen van andermans kind. Wel mag ze een onkostenvergoeding krijgen. Het zoeken naar een draagmoeder mag via bemiddeling, maar niet via een commercieel bureau. Vaak zoeken mensen met een kinderwens iemand in de familie of vriendenkring.
Als het kind is geboren, kan het tot wel twee jaar duren voordat de wensouders ook door de wet worden gezien als ouders. De draagmoeder komt altijd op de geboorteakte en als zij getrouwd of geregistreerd partner is met een man, komt die er ook op te staan.
De rechter moet dit vaderschap 'ontkennen' en de biologische vader moet het kind erkennen. Daarna moet de tweede wensouder het kind adopteren, dan pas verliest de draagmoeder haar juridisch ouderschap. Dat alles komt op een akte te staan die bij de geboorteakte wordt gevoegd. Pas dan hebben de wensouders de rechten van het ouderschap.
Tot dat geregeld is, zijn de feitelijke ouders in hoge mate afhankelijk van de draagmoeder. "Je krijgt in de praktijk te maken met het feit dat je geen bsn-nummer kunt krijgen, geen zorgverzekering kunt afsluiten, dat je het kind niet kunt inschrijven voor de crèche of dat de draagmoeder eerst toestemming moet geven voor vaccinaties", vertelt Breitbarth uit eigen ervaring.
Ook in het ziekenhuis heb je geen ouderlijk gezag en kun je geen noodzakelijke beslissingen nemen. "Dat ligt bij de draagmoeder en die zit er vaak ook niet op te wachten. Zij moet beslissingen nemen die ze niet wil nemen."
"Als de draagmoeder overlijdt terwijl het ouderschap nog niet is overgedragen, krijgt dat kind ineens een kindsdeel van de erfenis, terwijl dat niet de intentie was van de draagmoeder. Dat zijn serieuze problemen. Gelukkig gebeurt dat vrij zelden." Breitbarth hoopt dat de wet er snel komt.
Wet nog aanpassen
Maar niet iedereen is het eens met het wetsvoorstel dat er ligt. Dat regelt onder meer dat de wensouders vanaf de geboorte het gezag hebben.
Rechters denken dat sommige grote problemen er niet mee worden voorkomen. Ze willen dat er ook na de geboorte kan worden getoetst of alles goed is gegaan en de gemaakte afspraken worden nagekomen. Daarom willen ze dat de voorgestelde tijd van drie maanden voordat wensouders het ouderlijk gezag krijgen, wordt verlengd.
Ook is een meerderheid in de Tweede Kamer nog niet zeker. Daardoor kan het zomaar gebeuren dat de wet er nog niet door is voor het kind van de premier wordt geboren.
