Ondanks temperaturen rond de 20 graden gingen veel Nederlandse kunstijsbanen afgelopen week weer open. Schaatsers konden niet wachten om het ijs op te gaan, maar anderen kijken er vaak met verbazing naar.
Geregeld klinkt de vraag of het schaatsseizoen niet later kan beginnen. Want hoe hoger de temperatuur buiten, hoe meer energie het kost om een ijsvloer neer te leggen.
IJsmeester Frank Zuurendonk van de baan in Haarlem vindt er wel wat voor te zeggen om later te starten. "Je kunt je afvragen: moet je niet gewoon in november beginnen?"
Maar andere ijsbanen vinden dit geen optie vanwege de wedstrijdkalender van de Nederlandse schaatsbond KNSB en de internationale schaatsbond ISU. "Zolang de ISU-kalender niet verandert, verandert het schaatsseizoen ook niet", zegt ijsmeester Tonnie Horstman van ijsbaan De Scheg in Deventer.
'Beste ijs neerleggen'
Nederland telt 22 vaste kunstijsbanen. Die bepalen zelf wanneer ze opengaan. De meeste doen dat begin oktober. De ijsbaan in Rotterdam opent wel altijd later dan de rest: in november.
De baan in Alkmaar gaat niet begin, maar halverwege oktober open. "We varen onze eigen koers", zegt locatiemanager Roy Lennings. "We willen het beste ijs neerleggen voor onze schaatsers."
Voor de kwaliteit van het ijs is het inderdaad beter om later te beginnen, zegt ijsmeester Zuurendonk van de baan in Haarlem. Niet alleen vanwege de temperatuur, maar vooral vanwege de wind. In oktober is het door de stevige herfstwind vaak moeilijk om goed ijs te maken, zegt de ijsmeester.
Minder energie
In de discussie over de lengte van het schaatsseizoen is ook duurzaamheid een thema. Want ijsbanen zijn energieslurpers. In opdracht van de gemeente Amsterdam werd in 2020 onderzoek gedaan naar het verbruik van verschillende ijsbanen. De baan in Leeuwarden zou per dag 49,3 kilowattuur verbruiken voor iedere kubieke meter ijs. Dat is grofweg net zo veel als een gezin in een week aan stroom verbruikt.
Later in het jaar opengaan zou mogelijk minder energieverbruik betekenen. In november liggen de buitentemperaturen immers lager dan in oktober, waardoor er minder energie nodig is om ijs te maken.
Maar later opengaan is niet de enige manier om energie te besparen, zegt Joris Wouters, directeur van de Jaap Eden Baan in Amsterdam. "We moeten niet kiezen tussen schaatsen en duurzaamheid, maar kijken hoe we schaatsen kunnen verduurzamen." Daar zijn de KNSB en de ijsbanen volgens hem actief mee bezig.
Het zogenoemde Team Duurzaam IJs, van de KNSB, Essent en Daikin, werd twee jaar geleden opgericht met als doel om ijsbanen energieneutraal te maken. IJsbaan De Meent in Alkmaar onderging in 2023 een verduurzamingstraject dat geldt als voorbeeld voor de andere banen.
"De warmte die vrijkomt bij het maken van ijs slaan we nu op in de grond en daarmee verwarmen we het sportcomplex", zegt locatiemanager Lennings.
In de knel met wedstrijden
"Het meest duurzaam is natuurlijk om niet te schaatsen, maar dat is wel heel zwart-wit", zegt manager sportparticipatie Jurre Trouw namens de KNSB. Hij wijst erop dat je in de hele discussie over de lengte van het schaatsseizoen niet de schaatsers moet vergeten. "De banen zijn in oktober open voor verenigingen: zij hebben de wens om te schaatsen en je wil ze een fatsoenlijk sportaanbod bieden."
Bovendien "kom je in de knel met wedstrijden" als de opening van het schaatsseizoen wordt uitgesteld, zegt Trouw. De internationale schaatsbond ISU maakt een wedstrijdkalender, waar de KNSB weer de landelijke kalender op afstemt. Over een week wordt met de IJsselcup traditioneel het Nederlandse schaatsseizoen geopend.
Als we écht willen dat het seizoen later begint, is er een verandering nodig in de mindset van schaatsers, zegt ijsmeester Zuurendonk. "Ze staan nu echt te trappelen om te beginnen."
Dat zegt ook Wouters van de Jaap Eden Baan. "De waarde van een ijsbaan mag je niet alleen in kilowatturen uitdrukken. Een ijsbaan is meer dan een laagje ijs."
