Een recente analyse van het Centraal Planbureau toont aan dat ruim 12.000 huurders van corporatiewoningen tegelijkertijd eigenaar zijn van een of meerdere koopwoningen. Deze vorm van 'scheefwonen' wekt steeds meer maatschappelijke verontwaardiging en dwingt woningcorporaties tot actie.
Elk huis telt in krappe woningmarkt
"Ik krijg er pijn van in mijn buik," reageert Erik Gerritsen, directeur van Amsterdamse woningcorporatie Ymere, op de CPB-cijfers. Hoewel het om minder dan 1 procent van alle corporatiehuurders gaat, betreft het wel 14.374 woningen. "Elke dag hoor ik over mensen in een schrijnende situatie of van wie het leven op pauze staat. Die mensen gun ik die woning meer dan iemand die er drie koophuizen op nahoudt," aldus Gerritsen.
Het probleem is niet nieuw. Vijf jaar geleden toonde een analyse van het Kadaster al een vergelijkbaar beeld, wat destijds leidde tot Kamervragen. De druk op de Nederlandse woningmarkt maakt deze kwestie echter steeds urgenter.
Van verhuur tot leegstand
Uit het CPB-onderzoek blijkt dat een groot deel van de koopwoningen wordt verhuurd, vaak aan derden voor hoge huurprijzen. Ongeveer 4000 woningen worden op deze manier commercieel verhuurd. Bij enkele duizenden andere woningen woont nog een ex-partner, terwijl zo'n 2000 huizen leegstaan of mogelijk illegaal worden verhuurd.
Juridische precedent gezet
Ymere boekte vorig jaar een belangrijke juridische overwinning tegen een huurder die twee koopwoningen verhuurde terwijl hij zelf in een sociale huurwoning woonde. De rechtbank oordeelde dat de corporatie de woning mocht terugvorderen vanwege 'dringend eigen gebruik' - niet voor de corporatie zelf, maar om de woning beschikbaar te stellen aan iemand die deze echt nodig heeft.
Contracten worden aangepast
Deze uitspraak geeft corporaties meer juridische rugdekking, maar advocaat Koert Gobbens van Yur Advocaten waarschuwt dat elke situatie uniek is. "Het wijzigen van een lopend contract is lastig, een huurder zal daarmee niet snel vrijwillig akkoord gaan," stelt hij. Steeds meer corporaties passen daarom hun nieuwe huurcontracten aan.
Speurwerk en handhaving
Woningcorporaties zetten inmiddels specialisten in om fraude op te sporen. Leendert Yntema, die voor verschillende corporaties werkt, komt wekelijks gevallen tegen van huurders met koopwoningen. "Als diegene keurig in de sociale huurwoning woont, kun je niet veel doen. Maar soms wonen ze eigenlijk in het koophuis en laten anderen in de huurwoning wonen."
Ymere vraagt nieuwe huurders nu standaard of ze vastgoed bezitten. Bij bestaande huurders blijft handhaving echter lastig, vaak afhankelijk van controles en tips van buren. De corporatie zou graag jaarlijks gegevens vergelijken om deze vorm van scheefwonen systematischer aan te pakken.
