Het is een van de grootste technologische vraagstukken van dit moment: hoe krijgen we de energievraag van kunstmatige intelligentie (AI) omlaag? Het pas opgerichte Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) start daarom vandaag met een wedstrijd: ontwikkel energiezuinige AI-chips.
In samenwerking met het Duitse agentschap SPRIND stelt NADI 40 miljoen euro beschikbaar voor de AI-Native Chip Design Challenge. Uit alle aanmeldingen zullen NADI en SPRIND zeven teams selecteren die een idee hebben voor energiezuinige AI-chips. Zij krijgen ieder 2,6 miljoen euro om dat idee uit te werken.
Na acht maanden worden de drie beste teams uitgekozen. Die krijgen elk nog eens 7 miljoen euro. Naast geld krijgen de teams begeleiding van de innovatieagentschappen.
Zelfrijdende auto's
NADI is opgericht om innovaties te financieren die te risicovol zijn voor private investeerders. Het kabinet trekt in totaal 500 miljoen euro uit voor het agentschap.
Het NADI is geïnspireerd op het Amerikaanse DARPA, dat al bijna zeventig jaar een rol speelt bij innovaties als gps en zelfrijdende auto's. In Europa zijn de afgelopen jaren soortgelijke organisaties opgericht, zoals ARIA in het Verenigd Koninkrijk en SPRIND in Duitsland, dat projecten financierde in onder meer de geneeskunde en de duurzame energiesector.
Op dit moment is Europa sterk afhankelijk van AI-chips uit de VS en Azië. Daarnaast kosten AI-modellen veel energie. "Het is alsof je boodschappen doet met een verhuiswagen", zegt Jelle Prins, medeoprichter van NADI.
Dat hoge energieverbruik leidt tot kritiek. Sommige experts pleiten voor een rem op de bouw van datacentra en de ontwikkeling van AI.
De verwachtingen van de opdracht zijn hooggespannen, zegt SPRIND-oprichter Rafael Laguna de la Vera. "Nederland is dankzij ASML enorm sterk in de chipfabricage. Maar we hebben nauwelijks chips uit Europa die op ASML-machines gemaakt kunnen worden. En de uitdaging is om zulke ontwerpen te produceren in een markt die net explosief is gegroeid."
Europa loopt in de AI-markt ver achter op China en de VS:
Wat Prins betreft is NADI een succes "als we uiteindelijk een aantal van de grote maatschappelijke problemen die we hebben oplossen, of bijvoorbeeld hele nieuwe industrieën creëren".
Vanuit Duitsland komt een dringend advies aan de Nederlandse politiek: bemoei je niet te veel met NADI. Laguna de la Vera: "Je moet geduld hebben. Soms moet je zelfs vijftien jaar wachten tot een baanbrekende innovatie zich ontvouwt. En dat is een lange tijd. Het is niet altijd makkelijk om de politieke aandacht zo lang vast te houden."
Teams kunnen zich tot 30 november aanmelden voor het chipprogramma.
Econoom Mathijs Bouman:
"NADI vloeit voort uit aanbevelingen in het Rapport-Wennink over het toekomstige verdienvermogen van Nederland. 500 miljoen euro is veel geld, maar het is een stuk minder dan in het rapport werd aanbevolen. Daarin werd een bedrag genoemd van 1,5 tot 2 miljard.
Een volgend kabinet kan natuurlijk besluiten meer geld in het agentschap te stoppen, maar het kan juist ook besluiten erop te bezuinigen. Dat is eerder gebeurd bij het Nationaal Groeifonds. Verder hebben de Tweede Kamer en de Rekenkamer eerder kritiek geuit op dit soort uitgaven, waar de politiek weinig controle over heeft. Aan de andere kant kun je ook beargumenteren dat er met de politici aan het roer geen garantie is op succes."
