Russische troepen hebben in Oekraïne wijdverbreid seksueel geweld gebruikt tegen burgers en krijgsgevangenen. Dat schrijft het mensenrechtenbureau van de Verenigde Naties in een nieuw rapport.
Let op: dit artikel bevat beschrijvingen van ernstig seksueel geweld
De VN-onderzoekers baseren hun bevindingen op interviews met honderden slachtoffers van seksueel geweld door beide partijen, en op gerechtelijke documenten en andere officiële stukken.
Ook aan Oekraïense zijde hebben militairen zich schuldig gemaakt aan seksueel geweld, maar dat komt volgens het VN-bureau minder vaak voor. Van alle gedocumenteerde gevallen schrijven de onderzoekers 89 procent toe aan Russische daders. Daarbij gaat het niet alleen om militairen maar ook om gevangenbewaarders en leden van de veiligheidsdiensten. Bij de overige 11 procent ging het volgens het rapport om daders aan Oekraïense zijde.
Elektrische schokken
Het rapport beschrijft seksueel geweld in de periode vanaf de Russische invasie in Oekraïne in 2022 tot 31 juli dit jaar. Het gaat onder meer om groepsverkrachtingen en het toedienen van elektrische schokken aan de genitaliën door Russische militairen in het door Rusland bezette deel van Oekraïne.
In het rapport staan ook individuele gevallen beschreven. Sommige vrouwen zeggen meerdere keren per week te zijn verkracht. Een vrouw in de regio Kyiv werd verkracht door twee Russische militairen nadat ze haar man hadden doodgeschoten. Ze dreigden ook haar neer te schieten voor de ogen van haar 4-jarige zoon als ze zich zou verzetten.
Het jongste slachtoffer van verkrachting door Russische daders was meisje van 4 jaar, het oudste een 82-jarige vrouw.
Verkracht met voorwerpen
De grootste groep slachtoffers van Russisch seksueel geweld waren Oekraïense krijgsgevangenen. Ze werden bewerkt met tasers of verkracht met voorwerpen, schrijven de VN-onderzoekers in het rapport.
Bij de gevallen van seksueel geweld aan Oekraïense zijde ging het in de helft van de gevallen om dreigementen. De overige gevallen omvatten gedwongen naaktheid, elektrische schokken en slagen op de geslachtsdelen. Ook waren er twee gevallen van aanranding en twee gevallen van poging tot verkrachting.
Er zijn volgens de rapporteurs geen gevallen geconstateerd van verkrachting van Russische krijgsgevangenen.
Weerzinwekkend
De Hoge Commissaris van de VN voor de Mensenrechten, Volker Türk, reageert ontzet op het rapport. "Ik ben ernstig verontrust over de omvang van deze weerzinwekkende daden", liet hij weten, "en vrees dat ze vrijwel zeker voortduren te midden van het aanhoudende geweld waarvan we dagelijks getuige zijn in Oekraïne."
Persbureau Reuters heeft de permanente diplomatieke vertegenwoordiging van Rusland in Genève om een reactie op het rapport gevraagd, maar die ging daar niet op in.
Het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde wel. Het juicht de publicatie van het rapport toe. Volgens het ministerie toont het de omvang van de door Rusland gepleegde mensenrechtenschendingen, maar ook de maatregelen die Oekraïne neemt om seksueel geweld te voorkomen en slachtoffers schadeloos te stellen.
