Sinds 1 oktober kampen medewerkers van tankstations met de invoering van de zogenoemde '100 procentscontrole' bij tabaksverkoop. Deze nieuwe regel vereist dat álle klanten, ongeacht leeftijd, hun identiteitsbewijs moeten tonen bij de aankoop van sigaretten en andere rookwaren.
Wisselende naleving door pompmedewerkers
Een telefonische rondgang langs tankstations in Nederland toont aan dat de uitvoering van deze regel sterk verschilt per locatie. Veel medewerkers vinden het ongemakkelijk om oudere klanten om legitimatie te vragen. "Iemand van 70 geen sigaretten mee mogen geven, dat is toch raar?" aldus één van de ondervraagde pompmedewerkers.
Een tankstation in Rotterdam heeft besloten de regel niet strikt na te leven vanwege de negatieve reacties. Ook in Borne houdt men zich er niet consequent aan: "Ik ga een man van 80 toch niet vragen om zijn legitimatie? Dus nee, ik ga niet iedereen controleren."
Agressie en onbegrip bij klanten
De nieuwe controles leiden regelmatig tot spanningen tussen klanten en personeel. Een medewerkster in Almelo meldde kort na de invoering al problemen: "Vroeg in de ochtend word ik al uitgescholden en dat gaat de hele dag zo door." Deze ervaringen worden door collega's in Overijssel herkend.
Branchevereniging Bovag, een van de initiatiefnemers van de maatregel, erkent de begriproblemen maar ziet verbetering. "De incidentele onrust die we in het begin zagen, zien we nu steeds minder. Hoewel gedragsverandering tijd kost, zien wij vooral gewenning."
Technologische oplossingen bieden uitkomst
Sommige tankstations maken gebruik van gezichtscanners om de controlelast te verlichten. Deze apparaten met kunstmatige intelligentie schatten in of klanten ouder zijn dan 25 jaar. Bij een groen signaal hoeft het personeel geen legitimatie meer te vragen.
Een pompmedewerker in Tilburg is enthousiast over deze technologie: "Zonder zo'n kastje is het een gedoe. Klanten zijn echt heel tevreden." Naar schatting waren er in 2024 ongeveer honderd van dergelijke apparaten in Nederlandse tankstations geïnstalleerd.
Toekomst tabaksverkoop
De 100 procentscontrole is bedoeld om te voorkomen dat minderjarigen rookwaren kunnen kopen. Tankstations zijn, naast tabakswinkels, momenteel de enige verkooppunten in Nederland. Deze situatie is echter tijdelijk: vanaf 2030 mogen tabaksproducten alleen nog bij gespecialiseerde tabakswinkels worden verkocht.
Ondanks de aanloopproblemen blijft Bovag vertrouwen houden in het systeem van gelijke behandeling voor alle klanten, al wordt er niet actief gehandhaafd op de naleving van deze brancheregel.
