De monarchie kost de Nederlander in 2027 iets meer dan dit jaar. Er komt volgend jaar ruim 1,3 miljoen euro bij op de begroting van het koningshuis, in totaal komen de kosten uit op 62,1 miljoen euro. De stijging komt vooral doordat de salariskosten omhoog gaan, bijvoorbeeld als gevolg van cao-verhogingen. Ook de uitkeringen voor de Oranjes vallen daardoor hoger uit.
Waar bestaan de kosten voor het koningshuis uit?
De kosten voor het koningshuis (in totaal ruim 62 miljoen) bestaan vooral uit de uitkeringen voor de leden van het Koninklijk Huis en de functionele uitgaven.
Functionele uitgaven zijn kosten voor onder meer de Dienst van het Koninklijk Huis. Zij ondersteunen de leden van het Koninklijk Huis in hun werk. Denk hierbij aan portiers, koetsiers, lakeien en koks.
Daarnaast krijgen koning Willem-Alexander, koningin Maxima, prinses Amalia en prinses Beatrix een uitkering. Die bestaat uit twee componenten. Het A-component is het inkomen en de B-component is een onkostenvergoeding voor onder andere het personeel en materieel.
Toch zijn dit niet alle kosten. Het koningshuis valt onder het ministerie van Algemene Zaken, maar er staan ook dingen op de begroting bij andere ministeries. In totaal 24 miljoen euro. Denk aan de staatsbezoeken bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook bij Defensie is een kostenpost te vinden voor het onderhoud aan de Groene Draeck, het zeiljacht van prinses Beatrix. Hoeveel het ministerie van Justitie en Veiligheid kwijt is aan de beveiliging van de Oranjes is geheim.
Geen belasting
Over de uitkering die de Oranjes krijgen is al jarenlang discussie, omdat ze daar geen loon- en inkomstenbelasting over betalen. Veel politieke partijen willen daar vanaf. "Sinds de Grondwet van 1814 staat die belastingvrijdom er al in. Om dat aan te passen is een grondwetswijziging nodig en dat is een ontzettend ingewikkeld en tijdrovend proces", vertelt emeritus hoogleraar staatsrecht Paul Bovend'Eert in de nieuwe NOS podcast De Monarchie.
Voor een grondwetswijziging moet er in twee verschillende kabinetsperiodes zowel de Eerste als Tweede Kamer een tweederdemeerderheid zijn. In 2024 was die er voor het eerst, na een voorstel van D66-Kamerlid Joost Sneller. Toenmalig premier Mark Rutte liet weten niet aan de slag te gaan met dat voorstel en schoof het door naar de volgende premier, Schoof. Die legde het ook naast zich neer.
Politiek verslaggever Jorn Jonker:
"In december spreken Tweede Kamerleden over de begroting van de koning. Dan zal het er zeker weer over gaan of de koning belasting moet gaan betalen over zijn inkomen en dat er meer transparantie over de kosten moet komen. Maar het is de vraag of er echt iets gaat veranderen. Dat gaat veel gedoe opleveren en is een langdurig proces.
Binnen de huidige coalitie zijn ze het er ook niet over eens. Zo zit het CDA er bijvoorbeeld heel anders in dan D66, dat van oudsher kritisch is op het koningshuis en de monarchie."
Toch vindt Bovend'Eert dat de grondwet op dit punt gewijzigd zou moeten worden: "Je moet zo'n monarchie een beetje bij de tijd houden. De meeste mensen vinden ook dat dit zou moeten. Je behandelt de koning dan op dezelfde manier als iedere andere ambtenaar. Het is beter voor de monarchie om die meer toekomstbestendig te maken."
Luisteren?
De eerste aflevering van podcast De Monarchie luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet niet te abonneren.
