De Joodse gemeenschap in Nederland ervaart een sterke toename van antisemitisme sinds oktober 2023. Waar de politie in 2022 nog 549 antisemitische incidenten registreerde, liep dit aantal op naar 880 in zowel 2023 als vorig jaar. Voor veel Joodse Nederlanders zorgt deze ontwikkeling voor gevoelens van onveiligheid en uitsluiting, juist in de periode waarin vanavond het feest Chanoeka begint.
Kritiek op Israël en antisemitisme lopen door elkaar
Uit gesprekken met Joodse Nederlanders blijkt dat kritiek op Israël en antisemitisme steeds meer met elkaar verweven raken. Dirigent Jules van Hessen vertelt dat hij regelmatig onder druk wordt gezet om zich te distantiëren van het Israëlische beleid. "Mensen verwachten van Joodse Nederlanders dat je afstand doet van het beleid van Israël, anders ben je fout," aldus Van Hessen.
Deze druk leidt tot concrete gevolgen in het dagelijks leven. Van Hessen merkt dat projecten met een Joodse inslag worden gecanceld en heeft zelfs vriendschappen verloren door de situatie. Ook student Yaël Hersbach van de Universiteit Utrecht ervaart dit: medestudenten willen dat zij zich uitspreekt over de term genocide en verwachten een politiek standpunt van haar.
Veiligheidsmaatregelen en bedreigingen
De verslechterde situatie heeft geleid tot concrete veiligheidsproblemen. Bijeenkomsten en concerten met een Joodse inslag vinden nu plaats op geheime locaties die pas op de dag zelf worden bekendgemaakt. Joodse scholen zijn volgens Van Hessen veranderd in "een soort vesting" om kinderen te beschermen.
Rabbijn Aryeh Leib Heintz uit Utrecht kan niet meer veilig door bepaalde wijken lopen zonder te worden nageroepen met antisemitische leuzen. Student Hersbach ontving zelfs bedreigingen via sociale media, waarbij mensen dreigden haar te verkrachten of te vermoorden. Zij moest uiteindelijk haar naam online veranderen en haar profiel op privé zetten.
Symbolen durven niet meer gedragen te worden
Een verontrustende ontwikkeling is dat Joodse Nederlanders hun religieuze symbolen niet meer durven te dragen. Familie en vrienden raden Hersbach af om haar davidster in het openbaar te dragen vanwege mogelijk gewelddadige reacties. "Mijn davidster is het probleem niet, een antisemitische reactie wel," stelt zij.
De situatie roept binnen de Joodse gemeenschap fundamentele vragen op over hun toekomst in Nederland. Steeds vaker klinkt volgens Van Hessen de vraag: "Voelen we ons hier nog wel thuis?"
