De dakconstructie van het kantoor van de premier, het Torentje op het Binnenhof, blijkt nog in de originele staat uit 1547 te zijn. Onderzoek door het Rijksvastgoedbedrijf heeft dat aangetoond. Er is in 478 jaar nauwelijks herstelwerk uitgevoerd aan de houten constructie, en de acht meter hoge spits is nog in goede staat.
Volgens monumentenadviseur Bram Hulshof van het Rijksvastgoedbedrijf is het "heel bijzonder" dat zo'n constructie bijna vijf eeuwen overleeft. Hout is kwetsbaar en vooral in de 19e eeuw zijn er veel kappen gesloopt en vervangen.
Er was tot nu toe betrekkelijk weinig bekend over de historie van het Torentje aan de Hofvijver. Zo was de vraag hoe oud het bouwwerk precies is. Door het onderzoek is daar nu een duidelijk antwoord op gevonden.
Op dit moment wordt het Binnenhof gerenoveerd. Net als andere ruimtes in het complex is het Torentje vorig jaar gecontroleerd op asbest. Dat is ook aangetroffen, maar toen het plafond daarvoor werd opengemaakt kwam de eikenhouten dakconstructie aan het licht.
Hulshof klom samen met bouwhistoricus Patrick Bosman van de gemeente Den Haag op een rolsteiger. Toen ze hun zaklantaarns door het gat in het plafond naar boven richtten, zagen ze meteen dat het om zeer oud hout ging. De balken zijn met de hand gezaagd, zoals dat ging in de tijd voordat houtzaagmolens in zwang raakten.
Na onderzoek naar de jaarringen bleek het om eikenhout te gaan van een boom die rond 1546 in Zuid-Zweden is omgehakt. Voor dat zogeheten dendrochronologisch onderzoek werden met een soort appelboor op tien plekken monsters genomen. "Je moet er eigenlijk een soort sigaar uitboren", vertelt Sjoerd van Daalen die het onderzoek deed.
IKEA
De jaarringen laten het groeipatroon van een boom zien. Door die te vergelijken met monsters van andere bomen is de leeftijd te bepalen. Bomen uit hetzelfde gebied en uit dezelfde periode hebben hetzelfde patroon van jaarringen. Van Daalen: "Het is eigenlijk een soort vingerafdruk of streepjescode van de boom."
In de balken zijn ook Romeinse cijfers gebeiteld. Volgens bouwhistoricus Bosman wijst dat erop dat het om een 'bouwpakket' gaat. Timmerlieden hebben de kapconstructie waarschijnlijk in een werkplaats gebouwd. Daarna is die uit elkaar gehaald en naar de bouwplaats gebracht. De Romeinse cijfers geven aan welke delen bij elkaar horen, als een soort IKEA-instructie.
Wat weten we van het Torentje?
De oudste bronnen over het bestaan van de hoektoren van het Binnenhof stammen uit 1497. Keizer Karel V liet het Torentje in 1547 helemaal vernieuwen. Toen kwam ook de torenspits erop met de houten kapconstructie die er nu dus nog steeds is.
Graaf Johan Maurits, de bewoner van het naastgelegen Mauritshuis (nu een museum), vond het bouwwerk geen gezicht en bedong in de 17e eeuw dat hij het op eigen kosten mocht laten afbreken. Maar dat plan is nooit uitgevoerd.
Ooit was het Torentje de dienstwoning van een kastelein van een herberg in de buurt. Pas in 1982 werd het door toenmalig premier Lubbers in gebruik genomen als kantoor.
De renovatie van het Binnenhof begon in 2021. De vaak eeuwenoude gebouwen vertoonden steeds meer gebreken en de brandveiligheid was niet op orde.
Aanvankelijk zouden de werkzaamheden vijf jaar gaan duren en de kosten werden begroot op 475 miljoen euro. Inmiddels zijn door tegenvallers en hogere eisen de kosten opgelopen tot minimaal 2,7 miljard euro en de opleverdatum is uitgesteld tot 2031.
Dit voorjaar legden archeologen een eeuwenoude toegangspoort bloot bij het Binnenhof.
