De drie aanstaande regeringspartijen D66, VVD en CDA hebben hun coalitieakkoord gepresenteerd met forse bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid. Het minderheidskabinet wil miljarden euro's vrijmaken voor defensie, het stikstofprobleem en betaalbare woningen, maar krijgt daarvoor een zware politieke strijd te wachten.
Eigen risico stijgt met 75 euro
Het meest in het oog springende punt is de verhoging van het eigen risico in de zorgverzekering met 75 euro per jaar. Deze maatregel levert de schatkist vanaf 2027 jaarlijks 4,7 miljard euro op. Daarnaast wil de coalitie de eigen bijdrage voor wijkverpleging verhogen en de huishoudelijke hulp uit de Wet maatschappelijke ondersteuning halen.
D66-leider Jetten spreekt liever niet over bezuinigingen, maar over het minderen van de stijging van zorgkosten. "We geven er minder aan uit vanuit de volle overtuiging dat als we niet ingrijpen, het echt mis gaat", aldus Jetten. De partijen waarschuwen voor een dreigend "zorginfarct" met lange wachtlijsten.
'Vrijheidsbijdrage' voor defensie
Voor de defensie-uitgaven introduceert het CDA de term 'vrijheidsbijdrage'. Deze belastingverhoging moet in totaal 5,1 miljard euro opleveren, waarvan 3,4 miljard van burgers en 1,7 miljard van bedrijven komt. Ook wordt de AOW-leeftijd verhoogd, wat 2,7 miljard euro moet besparen.
Zware oppositie verwacht
Het minderheidskabinet krijgt een lastige klus om de plannen door beide Kamers te loodsen. GroenLinks-PvdA en de PVV, de grootste oppositiepartijen, hebben al felle kritiek geuit op de zorgbezuinigingen. Vakbond CNV noemt het AOW-plan "een bom onder het pensioenakkoord".
Door het gebrek aan een parlementaire meerderheid zullen D66, VVD en CDA afhankelijk zijn van steun van andere partijen. Dit betekent dat er komende tijd intensief onderhandeld moet worden, waarbij de coalitieplannen mogelijk aangepast worden.
Financiële discipline gehandhaafd
Ondanks de grote uitgaven houdt de coalitie vast aan strikte begrotingsregels, een belangrijke wens van de VVD. De staatsschuld blijft met 2,1 procent net boven het eigen streven van 2 procent. Wel worden er buiten de begroting nog twee investeringsfondsen opgericht.
De komende weken wordt duidelijk hoeveel politieke steun de coalitieplannen kunnen krijgen. Informateur Letschert verwacht dat de Tweede Kamer Jetten volgende week aanwijst als formateur.
