De drie formerende partijen D66, VVD en CDA hebben definitief gekozen voor een minderheidskabinet. Dit betekent dat zij met slechts 66 van de 150 Tweede Kamerzetels voor elk wetsvoorstel en elke begroting op zoek moeten naar steun van oppositiepartijen. Een uitdaging die partijleiders Jetten (D66), Yesilgöz (VVD) en Bontenbal (CDA) niet onderschatten.
Zoektocht naar nieuwe samenwerkingsvormen
De komende week gaan de drie partijleiders "koffiedrinken" met andere fractievoorzitters om te peilen hoe bereid zij zijn tot medewerking. Jetten spreekt van hoop op "nieuwe vormen van samenwerking", maar concrete plannen ontbreken nog. In de Eerste Kamer is de situatie nog precairder: daar beschikken de drie partijen over slechts 22 van de 75 zetels.
Geen gedoogconstructie in zicht
Anders dan bij het eerste kabinet-Rutte, dat steunde op een gedoogakkoord met de PVV, lijkt er nu geen structurele steunpartij te komen. Informateur Letschert bevestigt dat andere partijen "niet heel erg zitten te springen" om een dergelijke rol. In plaats daarvan hoopt de coalitie op thematische steun, bijvoorbeeld van GroenLinks-PvdA bij klimaatbeleid of van JA21 bij migratievraagstukken.
Risico op bestuurlijke stilstand
De minderheidsvorm brengt aanzienlijke risico's met zich mee, vooral bij moeilijke beslissingen zoals bezuinigingen. Waarom zouden oppositiepartijen impopulaire maatregelen steunen zonder daar zelf verantwoordelijkheid voor te hoeven dragen? CDA-leider Bontenbal toont zich optimistisch en ziet "een groot verantwoordelijkheidsbesef" in de Kamer, maar oppositiepartijen reageren terughoudend.
Gemengde reacties uit oppositie
GroenLinks-PvdA noemt de constructie een "riskant experiment" en wil "voorstel per voorstel" bekijken. JA21 spreekt van een "gemiste kans" maar belooft het beleid "met een opbouwend kritische blik" te beoordelen. De coalitie overweegt zelfs het aanstellen van bewindspersonen uit oppositiepartijen om goodwill te kweken.
Voor de Nederlandse politiek betekent dit een bijzondere periode. Minderheidskabinetten zijn zeldzaam in Nederland en vereisen een fundamenteel andere bestuursstijl. Half februari moet het nieuwe kabinet er staan - de vraag is of het lang genoeg overeind blijft om Nederland door de huidige uitdagingen te loodsen.
