21e euroland met tegenzin
Bulgarije heeft officieel afscheid genomen van zijn nationale munteenheid, de lev, en is per 1 januari het 21e land binnen de eurozone geworden. De overgang verloopt echter niet zonder controverse in wat het armste land van de Europese Unie is. Recent onderzoek toont aan dat slechts 51 procent van de 6,7 miljoen Bulgaren voorstander is van de invoering, terwijl 45 procent liever bij de lev was gebleven.
Economische voordelen versus inflatie-angst
Voorstanders benadrukken de economische voordelen van de eurozone-toetreding. President Lagarde van de Europese Centrale Bank berekende dat Bulgarije jaarlijks ongeveer 500 miljoen euro bespaart aan wisselkosten. "De euro maakt betalingen en reizen voor de Bulgaren makkelijker en creëert nieuwe kansen voor bedrijven," aldus Europese Commissievoorzitter Von der Leyen.
Tegenstanders vrezen echter prijsstijgingen, een zorg die extra zwaar weegt bij het lage gemiddelde bruto-inkomen van 1300 euro per maand. Deze zorgen zijn niet ongegrond: meerdere landen ervoeren inflatie na euro-invoering, hoewel het effect achteraf beperkt bleek. Kroatië, dat drie jaar geleden als laatste toetrad, moest zelfs boetes uitdelen aan bedrijven die de overgang misbruikten voor prijsverhogingen.
Politieke chaos en Russische invloed
De euro-invoering vindt plaats te midden van aanhoudende politieke instabiliteit. Bulgarije hield de afgelopen vier jaar zeven verkiezingen zonder stabiele regering te vormen. Deze chaos wordt gevoed door wederzijdse beschuldigingen van corruptie, wat het wantrouwen van burgers jegens de overheid versterkt.
Onderzoeksjournalisten hebben bovendien aangetoond dat Rusland een desinformatiecampagne financierde om de verdeeldheid over de euro aan te wakkeren. Pro-Russische partijen probeerden in februari het EU-kantoor in Sofia binnen te dringen uit protest tegen de eurozone-toetreding.
Late maar succesvolle toetreding
Bulgarije zat sinds 2020 in de wachtkamer voor eurozone-lidmaatschap, maar toetreding werd meerdere keren uitgesteld vanwege te hoge inflatie. Pas in juni 2024 concludeerden EU-leiders dat alle criteria waren behaald. Ondanks de politieke onrust groeit de Bulgaarse economie bovengemiddeld en heeft het land een van de laagste staatsschulden van de EU (24% van het BBP).
De overstap naar de euro is voor veel Bulgaren eigenlijk symbolisch: de lev was sinds 1999 al gekoppeld aan de Duitse mark en later de euro. Bulgarije heeft zelfs al invloed gehad op het euro-ontwerp - sinds EU-lidmaatschap in 2007 staat "EBPO" in cyrillisch schrift op alle eurobiljetten.
